Sociale media, in het grensland van de vrijheid van meningsuiting
Heb ik het recht alles te zeggen of te schrijven (waaronder ook tekenen, zingen, filmen, et cetera), over alles en iedereen, in elke bewoording die daarvoor nodig acht, via ieder communicatiekanaal dat ik daarvoor wil gebruiken, op het tijdstip dat ik kies? Is het antwoord ‘ja’ dan is er geen grens aan de vrijheid van meningsuiting, die vrijheid is dan absoluut. Ik schat zo in dat de meeste mensen al snel met voorbeelden komen om aan te geven dat een dergelijke absolute vrijheid onwenselijk, zelfs gevaarlijk is. Maar als het antwoord dan ‘nee’ is, dan volgt de vraag waar we de grens van (zelf)censuur trekken, en is de vraag: ‘Heb ik dan geen vrijheid van meningsuiting meer?‘ iets te simpel. De vraag kwam op in het kielzog van het bericht dat de hoofdwoordvoerder van het politiekorps Rotterdam-Rijnmond niet meer op persoonlijke titel mag twitteren en een korte gedachtewisseling daarover met Davied van Berlo, ambtenaar én enthousiast twitteraar. “Ik begin me best wel een beetje zorgen te maken over mijn vrijheden als burger nu. En werk is een deel van mijn leven.#persoonlijketweet“, zo twitterde hij. Bij mij gingen de hersens in overdrive, begon de wandeling in -wat ik maar noem- het grensland van de vrijheid van meningsuiting. Het werd een lange wandeling.
Petitie Weg met het overgewicht in Nederlandse onderwijs ICT
Wij, docenten, ouders en leerlingen die het gebruik van innovatieve, open ICT stimuleren en ondersteunen.
Overwegende dat
- 5-10% van de leerlingen wordt gedwongen over te stappen op Microsofttechnologie door ondoordachte ICT-investeringen in elektronische leeromgevingen en online schooladministraties.
- het gebruik van open standaarden is sinds 2007 verplicht voor de publieke sector.
- scholen geen tot onvoldoende uitvoering geven aan deze verplichting.
Constateren
- dat ons onderwijsbestel is verworden tot een gesubsidieerd systeem voor het aanleren en in stand houden van exclusieve productspecifieke computervaardigheden, waardoor een bijna-monopolie van Microsofttechnologie in stand wordt gehouden.
- dat overheden, bedrijven en instellingen hier nog decennia later de prijs voor betalen in de vorm van hoge licentiekosten, beperkte flexibiliteit en verlies aan innovatiekracht.
Verzoeken de minister van Onderwijs en de Tweede Kamer
met vier concrete maatregelen (zie ook open brief) een einde te maken aan de prijsdumping van gesloten software in het onderwijs, het aanleren van productonafhankelijke vaardigheden verplicht te stellen en door het verplichte gebruik van open standaarden een eind te maken aan de dwang om specifieke technologie aan te moeten schaffen. De gevraagde maatregelen zijn:
1. het aanscherpen van het actieplan Nederland Open in Verbinding door het gebruik van open standaarden door alle met publieke middelen gefinancierde instellingen verplicht te stellen, conform het vigerende comply-or-explain principe;
2. het verplicht stellen van platformonafhankelijke toegang tot online diensten en omgevingen van met publieke middelen gefinancierde instellingen, in dit geval alle onderwijsinstellingen;
3. het verbieden van het aanleren van exclusieve productspecifieke competenties en vaardigheden door onderwijsinstellingen; en
4. het verbieden van het aanbieden van software aan docenten, ouders en leerlingen tegen lagere prijzen dan op de reguliere markt.
Terzijde: Sommigen hebben bezwaar tegen punten 3 en 4 uit deze petitie. Om die reden is een variant van de petitie beschikbaar, sinds 28 september, 21.20 h, die alleen de punten 1 en 2 bevat.
Naast de individuele handtekeningen spreken de onderstaande organisaties hun steun uit voor de petitie (bijgewerkt t/m 30 september, 11.05 uur)
[emailpetition id="1"]
Terzijde: de adresgegevens lijken verplicht te zijn voor een rechtsgeldige petitie. Ze worden alleen niet getoond in de handtekeningenlijst.
Terzijde 2: jullie krijgen een bericht om de ondertekening te bevestigen, pas daarna wordt jullie steun zichtbaar op de onderstaande lijst. Check zo nodig even je spambox. Bedankt 
Terzijde 3: er blijken wat problemen te zijn met het invullen van de petitie via de Android-browser, en dan kunnen we niet hebben natuurlijk. Als alternatief staat een petitie klaar via Google Docs. Je krijgt dan geen bevestigingsmail, maar de ondertekening wordt direct opgeslagen. Je krijgt dan ook niet te zien wie er nog meer op die manier hebben ondertekend, omdat daarmee hun adresgegevens zichtbaar zouden worden.
[signaturelist id="1"]
Ondertekenaars via Google Docs
Bijgewerkt tot en met 6 oktober (12.38 h)
1. Paul (geen achternaam opgegeven)
2. Willem Wullink
3. Gijsbert Jansen
4. Stefan Joosten
5. Anne Jan Brouwer
6. Ham Koot
7. Thomas Pot
8. Jurgen Havenga
9. F. Schaap
10. Geert Schuring
11. Maarten Sebregts
12. Môshe van der Sterre
13. Dick Branderhorst
14. Nico Geelen
Verwijzingen op het internet naar deze petitie:
Terzijde 4: Stuur me gerust een mailtje als jouw artikel hier nog niet bij staat
Update: Lichte wijziging in ‘Overwegende dat’. Tweede punt opgesplitst in twee afzonderlijke punten. Oorspronkelijk: “het gebruik van open standaarden is sinds 2007 verplicht voor de publieke sector, maar scholen voeren dit onvoldoende uit.”
Petitie Weg met het overgewicht in Nederlandse onderwijs ICT – variant
De petitie loopt lekker en de steun ervoor groeit, maar het is inmiddels ook duidelijk dat er bezwaren bestaan tegen de punten drie en vier uit de petitie. In een afzonderlijk artikel wil ik nog wel een keer proberen toe te lichten waarom deze punten wel belangrijk zijn voor de systeemverandering, maar aan de andere kant wil de bezwaren niet zomaar opzij schuiven. Het aanpassen van de oorspronkelijke petitie kan niet meer, maar ik kan wel een variant aanbieden met alleen de eerste twee punten. In het verhaal dat later dit jaar naar Den Haag gaat worden beide petities met hun ondertekeningen aangeboden.
Lees de rest van dit bericht
Samenwerken aan Unlocking education via Pleio
Ik noem de campagne ‘Unlocking education, for growth without limits‘ -in goed Nederlands 
– een ‘accidental campaign’. Het is een beetje uit de hand gelopen na de eerste column en open brief aan de Tweede Kamer. Dat had een groot voordeel, want we konden zo snel een aantal slagen maken. Google Docs heeft goede diensten gedaan, onder andere voor het schrijven van een campagneplan of het crowdsourcen van vragen voor de minister van Onderwijs. De FSFE heeft een internationale campagnepagina in de lucht gebracht. Maar naarmate het werk gaat oplopen en over meer sporen doorgaat is het nodig gebleken een centrale werkplek in te richten. En dat is Pleio geworden.
Gezocht: 8 ouders en leerlingen met het Magister probleem
De campagne Unlocking education, for growth without limits, zoals ICT overgewicht internationaal is gaan heten, loopt inmiddels langs verschillende sporen verder. Er komen nog steeds handtekeningen binnen op de petitie, de contouren van het campagneplan zijn bekend, we werken aan voorstellen voor een volgende ronde vragen door de Tweede Kamer. Op publicitair gebied hebben we aandacht gekregen in C’t Magazine en in de EDRi-nieuwsbrief, Linux Magazine komt er aan. Op de achtergrond worden tal van gesprekken gevoerd om het draagvlak te verbreden en te zorgen dat we de volgende stappen met zoveel mogelijk partijen kunnen zetten. Nieuwe wetgeving komt niet zomaar tot stand . Voor een van de campagne-onderdelen zijn we nu op zoek naar 8 ouders en leerlingen die problemen hebben met het gebruik van Magister en die hierover willen klagen bij hun respectieve scholen/schoolbesturen.
Gebruik Silverlight bij publieke omroep meenemen in campagne, of niet?
De campagne ‘Unlocking education, for growth without limits‘ richt haar pijlen vooral op het gebruik van gesloten webtechnologie en gesloten standaarden in het onderwijs. De problemen van leerlingen en studenten als gevolg van het gebruik van Magister/ Silverlight voor online schoolgebouwen waren de directe aanleiding voor de campagne. Een aantal maal is al gewezen op het gebruik van Silverlight door de publieke omroepen. Dit zijn ook organisaties met een publieke taak, gefinancierd met publieke middelen en door het gebruik van een gesloten webtechnologie (Silverlight en Flash) sluiten zijn groepen kijkers uit. Moeten we dit dan ook aankaarten in de volgende ronde vragen richting de minister van Onderwijs?
We gaan de Tweede Kamervragen voor minister van Onderwijs crowdsourcen
Jan Verlaan heeft via Twitter contact gehad met Arjan el Fassed (GroenLinks). Onze uitgebreide reactie op de antwoorden van de minister van Onderwijs zijn bij Arjan aangekomen. De volgende stap is het formuleren van nieuwe vragen aan de minister van Onderwijs en het is nu aan ons om daar goede voorstellen voor te doen, onder het mom van ‘beter goed gesuggereerd, dan slecht gesteld’. Op Google Docs staat weer een werkdocument waar onderwerpen en scherpe formulering van vragen aan toegevoegd kunnen worden. Dit werkdocument wordt gebruikt voor onze suggesties voor vragen. We gaan dus crowdsourcen . De deadline voor het achterlaten van onderwerpen en (nieuwe, scherpe) vragen is aanstaande dinsdag 23.59 uur.
Open standaarden niet leidend bij ‘gesloten Rijkscloud’
Afgelopen dinsdag sloot het programmabureau Nederland Open in Verbinding haar werkzaamheden officieel af met een doorlopersbijeenkomst. In hoog tempo werd een overzicht gegeven van organisaties, partijen en individuen (waaronder ‘yours truly’) die in 2012 verder gaan met open standaarden en open source in Nederland. Op zich een boeiend overzicht. Ik heb echter wel met enige verbijstering zitten luisteren naar Henri Rauch van het Directoraat-Generaal Organisatie en Bedrijfsvoering Rijk. Hij werd ondervraagd door Peter Lievense die als journalist even wat scherpe vragen wist te stellen (waarvoor overigens kudo’s voor het programmabureau). Henri wist te vertellen dat bij de ‘gesloten Rijkscloud’ (hij sprak liever niet over een ‘private Rijkscloud’) open standaarden niet op voorhand leidend zullen zijn. …… Is iedereen er nog?
Adobe and Microsoft underscore importance of the Unlocking education-campaign
No, these two commercial entities didn’t sign-up for our campaign (yet ), but via their own attitudes towards their proprietary webtechnologies Flash (Adobe) and Silverlight (Microsoft) their underscore efforts to make the use of Open Standards mandatory for all publicly-funded institutions, especially for online educational environments. Two recent news articles emphasize the need to move to Open Standards: (1) Adobe decided to stop developing it’s Flash Player for mobile devices (switching to Adobe Air instead, the development of which won’t continue for the Linux platform) and (2) even Microsoft watcher Mary Jo Foley now speculates openly that the upcoming release of Silverlight might well be the end-of-the-line. Perhaps Silverlight might change, or reincarnate in a different form, but it does prove the folly of relying on a single-vendor proprietary technology.
Adobe en Microsoft onderschrijven belang Unlocking Education – campagne
Nee, deze twee commerciële bedrijven hebben de petitie (nog ) niet ondertekend, maar hun houding rond de gesloten webtechnologieën Flash (Adobe) en Silverlight (Microsoft) onderschrijven wel de noodzaak van onze campagne om gesloten standaarden en platform-onafhankelijke toegang tot online onderwijsomgevingen verplicht te stellen. Twee berichten maken dit duidelijk: (1) Adobe heeft besloten om de verdere ontwikkeling van de Flash player voor mobiele apparaten te staken (ten gunste van Adobe Air, wat overigens niet meer wordt ontwikkeld voor het Linux platform) en (2) zelfs Microsoft watcher Mary Jo Foley durft openlijk te speculeren dat de volgende versie van Silverlight wel eens de laatste versie kan zijn. Misschien komt Silverlight in een andere vorm terug, maar het laat wel zien hoe beroerd het is afhankelijk te zijn van een enkele leverancier.
FSFE: “Nederlandse overheid draagt toegang tot onderwijs over aan Microsoft”.
De Free Software Foundation Europe (FSFE) lanceert vandaag de internationale campagne Unlocking education, for growth without limits. In het bijbehorende persbericht wordt de teleurstelling uitgesproken over de uitwerking van het ambitieuze open standaardenbeleid in het Nederlandse onderwijs. Ik ben erg blij met de steun van de FSFE voor onze campagne, want het probleem dat wij aankaarten speelt in meerdere Europese landen. De tekst van het persbericht staat hieronder:
Toenemende leveranciersafhankelijkheid geen probleem voor minister van Onderwijs
Begin oktober stelden Arjan el Fassed en Jesse Klaver (beiden GroenLinks) vragen aan de minister van Onderwijs over de petitie open standaarden en platform-onafhankelijke toegang tot online onderwijsomgevingen. De antwoorden kwamen relatief snel binnen (28 oktober). Helaas blijkt hier dat snelheid geen waarborg voor goede kwaliteit is. De minister is ronduit misleidend als ze schrijft dat Magister prima te gebruiken is met andere browsers Firefox en Chrome. Veel ernstiger is het dat de minister slechts lippendienst bewijst aan het open standaardenbeleid dat sinds 2007 voor de publieke sector geldt. Open standaarden zijn opgenomen in het eigen subsidiebeleid, maar afdwingen? Nee. De minister verschuilt zich achter de verregaande autonomie van scholen. Het is ronduit schokkend te lezen dat de minister geen problemen heeft met een toenemende leveranciersafhankelijkheid in het onderwijs. Dat Magister een marktaandeel heeft van 70% (en groeiend), met een gratis ELO (volgens de minister dan), is geen enkel probleem. En al die goedkope en gratis software van een beperkt aantal leveranciers van commerciële gesloten software? Dat is alleen maar efficiënt. Het is wel vervelend dat scholen weinig onderhandelingsruimte hebben bij meerjarige overeenkomsten, en zij daardoor in een leveranciersafhankelijke omgeving terecht komen. Maar NOiV en Kennisnet willen daar bij helpen. Vervelend alleen dat NOiV eind 2011 stopt en Kennisnet de ondersteuning van en advisering over open source niet meer tot haar taak rekent. En dat de pagina waar de minister naar verwijst in haar antwoord erg verouderd is. Kortom, de minister van Onderwijs schuift het actieplan Nederland Open in Verbinding effectief terzijde en levert de onderwijsinstellingen uit aan een klein aantal leveranciers van gesloten software. Ze is niet van plan de buitensluiting van leerlingen door het gebruik van gesloten standaarden en gesloten webtechnologie aan te pakken. Het is dus niet voor niets dat we in deze campagne pleiten voor robuustere wetgeving met steviger maatregelen voor alle, met publieke middelen gefinancierde instellingen.
Minister van Onderwijs heeft gereageerd, nu wij weer
De minister van Onderwijs heeft haar antwoorden (PDF) op de vragen van Arjan el Fassed en Jesse Klaver (beiden GroenLinks) naar de Tweede Kamer gestuurd. Over de reactie van de minister valt veel te zeggen en dat gebeurt gelukkig ook al in dit Google Docs bestand. De reacties gaan de basis vormen voor een officiële reactie vanuit onze campagne. Arjan el Fassed heeft op Twitter al aangegeven niet tevreden te zijn met de antwoorden en vervolgvragen te willen stellen. Dat is voor ons een goed moment om de Tweede Kamer van de juiste input te voorzien. De concrete vraag is nu dan ook om jullie op- en aanmerkingen in het Google Docs-bestand te plaatsen.
