Oproep: Heb jij schade ondervonden van Magister of andere gesloten waar

De open brief naar de Tweede Kamer en de petitie zijn ‘slechts’ eerste stappen op weg naar het verplicht krijgen van het gebruik van open standaarden in het onderwijs en het realiseren van platform-onafhankelijke toegang tot digitale leermiddelen en – leeromgevingen. Het is nu belangrijk om te laten zien dat onze bezwaren tegen het gebruik van Magister/Silverlight, maar ook andere gesloten standaarden en gesloten software, niet slechts mooie verhalen voor de bühne zijn, maar dat ouders, leerlingen, studenten en docenten reëel te lijden hebben onder de bestaande praktijk. De ervaring van Peter, in een reactie op een eerder artikel, is een mooi voorbeeld. Zijn zoon kreeg een ‘aantekening’ omdat hij een boekje niet had opgehaald. Dat stond in Magister, maar daar kon hij niet bij. Even terzijde, Peter, zou je contact met mij op willen nemen via het adres dat onder dit artikel staat? Ik wil hier graag meer over weten, maar het door jou ingevulde e-mailadres werkt niet (spamvanger ). Heb jij als ouders, leerling, student, docent of betrokkene schade ondervonden omdat jouw school gebruik maakt van Magister, of jou dwingt bestanden in gesloten bestandsformaten aan te leveren, ben je afspraken misgelopen, zijn je cijfers verknald, heb je gedonder gekregen met je docent of noem maar op, simpelweg omdat de school geen open standaarden ondersteunt, laat het me dan even weten. Welke informatie heb ik nodig?

Het gaat nu om concrete gevallen waarin jij persoonlijk aantoonbare schade hebt ondervonden. Dat kan van alles zijn. Misschien hebben jullie thuis uiteindelijk toch maar een nieuwe computer aangeschaft met Windows, omdat de school dat verplicht stelde. Misschien heeft de school de aanschaf van iPads of een Mac verplicht gesteld, terwijl jullie thuis een prima computer met Windows of Ubuntu hadden staan. Misschien heb je puntenvermindering gekregen omdat jouw docent een presentatie die in OpenOffice.org was gemaakt niet goed kon openen. Het gaat om gemiste afspraken, gemist huiswerk, gemiste toetsen, lagere cijfers, aantekeningen in je dossier en het moet terug te voeren zijn op het gebruik van Silverlight of andere gesloten technologie. Misschien dwingt jouw school je om C#-opdrachten in Visual Studio te maken, terwijl dat ook prima kan met open source tools op jouw Ubuntu-bak.

Wat moet er in jouw verhaal staan? In hoofdlijnen moet het verhaal na te trekken zijn op waarheidsgehalte en het moet zo volledig mogelijk zijn. In de mail naar mij zouden dan de volgende punten moeten zijn opgenomen:

• Naam, adres, woonplaats, e-mail adres (voor verder contact)
• Geef even aan of je wilt dat jouw persoonlijke gegevens geanonimiseerd moeten worden. In dat geval wordt jouw verhaal dusdanig geanonimiseerd dat het voor anderen niet meer op jou te herleiden is.
• Gegevens van de school: naam, adres, woonplaats, opleiding, leerjaar, eventueel namen van betrokken docenten en directieleden
• Een omschrijving van de problemen die je hebt ondervonden?
• Wat heb je gedaan om die problemen op te lossen?
• Welke schade heb je concreet geleden door deze problemen?
• Zijn er anderen in jouw omgeving die hier last van hebben (gehad)?

Wat ga ik met deze verhalen doen? Ik ga ze in ieder geval doorsturen naar het meldpunt van het programmabureau Nederland Open in Verbinding. Daarnaast zullen er een aantal op deze site worden gepubliceerd, zodat ze als voorbeeld kunnen dienen voor anderen die hun verhaal nog willen opsturen. Alle verhalen komen in een zwartboek terecht dat aan het eind van het jaar aan de minister van Onderwijs en de Tweede Kamer aangeboden zal worden (met inachtneming van eventuele wensen om anoniem te blijven).

Waar kun je je verhaal naartoe sturen? Ik heb een apart e-mail adres geopend voor jullie ervaringen: ictovergewicht@opensourcelearning.info. Op dit adres kun je ook eventuele vragen kwijt.

Bedankt voor jullie moeite.

Oproep: Heb jij schade ondervonden van Magister of andere gesloten waar

De open brief naar de Tweede Kamer en de petitie zijn ‘slechts’ eerste stappen op weg naar het verplicht krijgen van het gebruik van open standaarden in het onderwijs en het realiseren van platform-onafhankelijke toegang tot digitale leermiddelen en – leeromgevingen. Het is nu belangrijk om te laten zien dat onze bezwaren tegen het gebruik van Magister/Silverlight, maar ook andere gesloten standaarden en gesloten software, niet slechts mooie verhalen voor de bühne zijn, maar dat ouders, leerlingen, studenten en docenten reëel te lijden hebben onder de bestaande praktijk. De ervaring van Peter, in een reactie op een eerder artikel, is een mooi voorbeeld. Zijn zoon kreeg een ‘aantekening’ omdat hij een boekje niet had opgehaald. Dat stond in Magister, maar daar kon hij niet bij. Even terzijde, Peter, zou je contact met mij op willen nemen via het adres dat onder dit artikel staat? Ik wil hier graag meer over weten, maar het door jou ingevulde e-mailadres werkt niet (spamvanger ). Heb jij als ouders, leerling, student, docent of betrokkene schade ondervonden omdat jouw school gebruik maakt van Magister, of jou dwingt bestanden in gesloten bestandsformaten aan te leveren, ben je afspraken misgelopen, zijn je cijfers verknald, heb je gedonder gekregen met je docent of noem maar op, simpelweg omdat de school geen open standaarden ondersteunt, laat het me dan even weten. Welke informatie heb ik nodig?

Het gaat nu om concrete gevallen waarin jij persoonlijk aantoonbare schade hebt ondervonden. Dat kan van alles zijn. Misschien hebben jullie thuis uiteindelijk toch maar een nieuwe computer aangeschaft met Windows, omdat de school dat verplicht stelde. Misschien heeft de school de aanschaf van iPads of een Mac verplicht gesteld, terwijl jullie thuis een prima computer met Windows of Ubuntu hadden staan. Misschien heb je puntenvermindering gekregen omdat jouw docent een presentatie die in OpenOffice.org was gemaakt niet goed kon openen. Het gaat om gemiste afspraken, gemist huiswerk, gemiste toetsen, lagere cijfers, aantekeningen in je dossier en het moet terug te voeren zijn op het gebruik van Silverlight of andere gesloten technologie. Misschien dwingt jouw school je om C#-opdrachten in Visual Studio te maken, terwijl dat ook prima kan met open source tools op jouw Ubuntu-bak.

Wat moet er in jouw verhaal staan? In hoofdlijnen moet het verhaal na te trekken zijn op waarheidsgehalte en het moet zo volledig mogelijk zijn. In de mail naar mij zouden dan de volgende punten moeten zijn opgenomen:

• Naam, adres, woonplaats, e-mail adres (voor verder contact)
• Geef even aan of je wilt dat jouw persoonlijke gegevens geanonimiseerd moeten worden. In dat geval wordt jouw verhaal dusdanig geanonimiseerd dat het voor anderen niet meer op jou te herleiden is.
• Gegevens van de school: naam, adres, woonplaats, opleiding, leerjaar, eventueel namen van betrokken docenten en directieleden
• Een omschrijving van de problemen die je hebt ondervonden?
• Wat heb je gedaan om die problemen op te lossen?
• Welke schade heb je concreet geleden door deze problemen?
• Zijn er anderen in jouw omgeving die hier last van hebben (gehad)?

Wat ga ik met deze verhalen doen? Ik ga ze in ieder geval doorsturen naar het meldpunt van het programmabureau Nederland Open in Verbinding. Daarnaast zullen er een aantal op deze site worden gepubliceerd, zodat ze als voorbeeld kunnen dienen voor anderen die hun verhaal nog willen opsturen. Alle verhalen komen in een zwartboek terecht dat aan het eind van het jaar aan de minister van Onderwijs en de Tweede Kamer aangeboden zal worden (met inachtneming van eventuele wensen om anoniem te blijven).

Waar kun je je verhaal naartoe sturen? Ik heb een apart e-mail adres geopend voor jullie ervaringen: ictovergewicht@opensourcelearning.info. Op dit adres kun je ook eventuele vragen kwijt.

Bedankt voor jullie moeite.

Petitie Weg met het overgewicht in Nederlandse onderwijs ICT – variant

De petitie loopt lekker en de steun ervoor groeit, maar het is inmiddels ook duidelijk dat er bezwaren bestaan tegen de punten drie en vier uit de petitie. In een afzonderlijk artikel wil ik nog wel een keer proberen toe te lichten waarom deze punten wel belangrijk zijn voor de systeemverandering, maar aan de andere kant wil de bezwaren niet zomaar opzij schuiven. Het aanpassen van de oorspronkelijke petitie kan niet meer, maar ik kan wel een variant aanbieden met alleen de eerste twee punten. In het verhaal dat later dit jaar naar Den Haag gaat worden beide petities met hun ondertekeningen aangeboden.

Petitie Weg met het overgewicht in Nederlandse onderwijs ICT – variant

De petitie loopt lekker en de steun ervoor groeit, maar het is inmiddels ook duidelijk dat er bezwaren bestaan tegen de punten drie en vier uit de petitie. In een afzonderlijk artikel wil ik nog wel een keer proberen toe te lichten waarom deze punten wel belangrijk zijn voor de systeemverandering, maar aan de andere kant wil de bezwaren niet zomaar opzij schuiven. Het aanpassen van de oorspronkelijke petitie kan niet meer, maar ik kan wel een variant aanbieden met alleen de eerste twee punten. In het verhaal dat later dit jaar naar Den Haag gaat worden beide petities met hun ondertekeningen aangeboden.

Make the use of open standards in education mandatory

Some of you have noticed there is something buzzing among your Dutch friends. It has to do with education, Silverlight, open standards and being obese. I’ve been asked to write about it in English so you all can get on the same page as us, and sign a petition to show your support for our campaign to make the use of open standards in education mandatory.

Make the use of open standards in education mandatory

Some of you have noticed there is something buzzing among your Dutch friends. It has to do with education, Silverlight, open standards and being obese. I’ve been asked to write about it in English so you all can get on the same page as us, and sign a petition to show your support for our campaign to make the use of open standards in education mandatory.

Open standaarden in het onderwijs: vragen en antwoorden

Sinds het schrijven en publiceren van de column Overgewicht in de Nederlandse onderwijs ICT is het een beetje een gekkenhuis in huize Stedehouder. Ik denk niet dat een van mijn eerdere columns op zo’n brede positieve respons heeft kunnen rekenen. Het is duidelijk dat het onderwerp een goede snaar raakt. Na de column volgden de open brief aan de Tweede Kamer en de petitie Weg met het overgewicht in Nederlandse onderwijs ICT. Links en rechts zijn mij ook vragen gesteld en is er kritiek geleverd op een of meerdere onderdelen van de open brief en de petitie. Vandaar maar even een apart artikel vragen en antwoorden.

Wat is jouw bedoeling met dit alles?

Eerlijk gezegd, bij het schrijven de column stond mij nog geen omvattend plan voor ogen. Als open source enthousiasteling heb ik met lede ogen gezien wat de Algemene Rekenkamer heeft opgeleverd met haar rapport over open standaarden en open source software in Nederland en vraag ik me af wat er na het stopzetten van Nederland Open in Verbinding (eind van dit jaar) nog van ‘open’ in Nederland terecht moet komen. Het verhaal over Magister en Silverlight is tekenend voor het werk dat nog verzet moet worden en wat de consequenties zijn als we daar geen aandacht aan schenken.

Na de respons op de column ben ik meegegaan in de flow, wat resulteerde in de open brief en nu de petitie. Inmiddels zijn de contouren van wat er verder moet gebeuren een stuk duidelijker. Het einddoel is simpel: het verplicht stellen van open standaarden in het onderwijs en het invoeren van conceptueel en productonafhankelijk onderwijs als het gaat om de ICT-onderdelen. Het eerste waarborgt een open toegang tot alle online omgevingen in het onderwijs en een platform-onafhankelijk gebruik van digitale leermiddelen. Het tweede waarborgt het doorbreken van een Microsoft-only onderwijscultuur. Dat er heel wat voor nodig is om dat in de praktijk handen en voeten te geven weet ik ook wel. Maar we moeten het geheel ook niet zodanig complex maken dat je niet meer aan verandering toe komt.

Komende onderdelen van de campagne (want zo wil het wel noemen) zijn:

1. het samenstellen van een zwartboek van onderwijsinstellingen die leerlingen en studenten dwingen gesloten technologie aan te schaffen terwijl goede alternatieven voor handen zijn;

2. het samenstellen van een witboek van onderwijsinstellingen die het juist goed doen, aangevuld met een overzicht van de goede alternatieven; en

3. met dit alles naar de minister van Onderwijs en de Tweede Kamer, gericht op het realiseren van een motie (TK) en een beleid (minister) dat aan ons einddoel voldoet.

Even tussendoor, heb jij wel verstand van het onderwijs?

Ja. Ik heb tien jaar in het onderwijs gewerkt, waarvan 2,5 jaar als projectmanager Onderwijsvernieuwing op Curaçao. Daar was ik mede verantwoordelijk voor de invoering van -wat in Nederland is gaan heten- het VMBO. Daarnaast heb ik de plannen geschreven voor het funderend onderwijs, heb ik bijgedragen aan de vernieuwing van het MBO en heb ik het raamwerk geschreven voor de onderwijsvisie van het RK Schoolbestuur aldaar. Vervolgens heb ik bij de HES Rotterdam gewerkt in verschillende functies, waaronder praktijkcoördinator voor de opleidingen Accountancy en Bedrijfskundige Informatica en heb ik meegedraaid in een paar ICT-projecten. Dit alles, samen met een echtgenote die in het onderwijs werkt, maakt dat ik een goed beeld heb van wat er in het onderwijs gaande is.

“Ik vind het niet verstandig dat je pleit voor aanpakken van de prijsdumping”

Ik besef dat van de genoemde maatregelen dit het meest op kritiek kan rekenen. Sommigen geven aan een vertrouwen te hebben in de vrije markt, anderen vinden het een verantwoordelijkheid van individuele ouders, leerlingen en bedrijven om al dan niet te kiezen voor aanschaf van de software tegen extreem lage kortingen.

Om met het laatste te beginnen. Mijns insziens blijven we dan steken bij het micro-economische perspectief (wat kost het mij nu?) en te weinig vanuit bredere perspectieven, waaronder het macro-economisch perspectief (wat kost de huidige praktijk de samenleving? Antwoord: miljarden euro’s) en het politieke perspectief (zowel de Europese Commissie als de Nederlandse overheid stellen het gebruik van open standaarden verplicht voor publieke instellingen ter bevordering van de interoperabiliteit, vermindering van leveranciersafhankelijkheid, welke beide bijdragen aan lagere ICT-kosten). Over het ideële perspectief begin ik maar niet, want dat is een filosofische keuze.

Daarnaast ligt er de harde realiteit dat minimaal de helft van de zakelijke ICT draait op Linux en open source software, dat de meest innovatieve technologische ontwikkelingen mede te danken zijn aan open source software. Het onderwijs zou alleen om die reden veel meer tijd moeten besteden aan het aanleren van bredere vaardigheden en weg moeten bewegen van Microsoftspecifieke vaardigheden.

Een ander punt is de vraag of gebruikers in staat zijn om een PC zonder (of ander) besturingssysteem te kopen en daar een eigen keuze in te maken.Vaste lezers van mijn blog kunnen dat. Maar ook dat is een micro-perspectief. Het onderwijs brengt leerlingen niet het besef bij dat een OS een keuze is, en dat je zonder veel problemen met iets anders dan Windows en MS Office kunt werken. Ik beperk dat dan niet tot open source, maar wat mij betreft mag iemand ook bewust voor Mac OS X of Windows kiezen. Het zijn de weinigen die desondanks de weg naar iets anders vinden. Ik maak me sterk voor de velen die door brak onderwijs als digibeten verder moeten.

De prijsdumping houdt andere aanbieders van zowel gesloten als open source software buiten het onderwijs. De markt voor (educatieve) software voor het onderwijs is geen gezonde markt gezien het bijna-monopolie van Windows en Microsoft Office. Het is normaal voor overheden om in te grijpen bij ernstig verstoorde markten. Gezien het bijna-monopolie is de term “ernstig verstoorde markt” een understatement. De prijsdumping houdt de verstoring in stand en geeft deze door aan de volgende generatie.

“Jammer, met dit punt in de petitie kan ik niet accoord gaan“

Dat begrijp ik. We kunnen “agree to disagree”. Om die reden heb ik een alternatieve petitie online gezet waarin alleen de eerst twee punten (open standaarden en platform-onafhankelijkheid) worden bepleit. In het pakket dat naar straks naar de minister en de Tweede Kamer gaat worden de handtekeningen voor beide partities aangeboden. Uiteindelijk ligt de besluitvorming daar en ik zie er geen probleem in dat de politici de verschillende standpunten voorgelegd krijgen.

“De term ICT overgewicht is niet handig gekozen”

Deze term is ontstaan tijdens het schrijven van de column en is blijven hangen. Er is wel een positieve spin aan te geven. We spreken binnen ICT over ‘bloat’ (opgeblazen, ook wel te associëren met overgewicht) als er sprake is van onnodige, overbodige code en features. Mijns inziens valt Silverlight daar makkelijk onder. Maar goed, ik sta open voor een goed aansprekend alternatief.

Het uitvoeren van jouw voorstellen kost handen vol geld

Ik zeg nergens dat het uitvoeren van de voorstellen geen geld kost, maar ik wil zeggen dat macro-economisch de rekening heel gunstig uit zal gaan pakken. Het implementeren en onderhouden van open standaarden is niet duurder dan wat er nu gebeurd. De directe uitgaven voor software binnen het onderwijs gaan zeker toenemen, maar minder ver dan je wellicht zou denken. Immers, op een gezonde markt met normale concurrentie gaan de marktprijzen weer dalen, worden evenwichtiger. De grootste winst wordt echter in de decennia na het onderwijs gemaakt. Bedrijven en bedrijven zijn minder afhankelijk van de huidige bijna-monopolies (lees hogere licentie- en onderhoudskosten) en krijgen de beschikking over medewerkers die tegen veel lagere trainings- en opleidingskosten naar nieuwe innovatieve software kunnen overstappen. Overall gaan de kosten voor de samenleving dalen en geef je eerder een impuls aan de innovatiekracht van de Nederlandse ICT. En die kan wel een impuls gebruiken.

Dwang werkt niet, we moeten inzetten op bewustwording

Mee eens, en niet mee eens. Het aankweken van meer bewustwording bij docenten, directies en schoolbesturen kost immens veel tijd en, zoals ik hierboven al heb genoemd, er is geen enkele prikkel om daar tijd, energie en geld in te steken. De huidige situatie bestaat al geruime tijd en wordt in stand gehouden door wat er gaande is in de verschillende onderwijsvormen. Te snel wordt dan teruggegrepen op het argument: “Dit is nu eenmaal de situatie, daar kunnen wij niets aan veranderen”. Tenzij er een stevige prikkel van buitenaf komt, ergo, dwang. Nu denk ik dat die dwang wel mee valt, maar daar kan over gediscussieerd worden.

Mijn stelling: Deze revolutie komt niet gepolderd tot stand.

Dit is gewoon Microsoft-bashing!

Het is leuk dat je probeert dat ervan te maken, maar dat is onzin. De kern van pleidooi is voor het verplichte gebruik van open standaarden door onderwijsinstellingen en het realiseren van platform-onafhankelijke toegang tot alle online onderwijsomgevingen en -leermiddelen. Dat Silverlight daar niet aan voldoet is het probleem van Silverlight, en daarmee van Magister dat haar software op Silverlight heeft gebaseerd, en van de scholen die Magister gebruiken. De petitie is daarbij niet een petitie tegen Silverlight, maar tegen het ondoordachte en onnodige gebruik van alle gesloten standaarden en gesloten technologie.

Jij bent niet onafhankelijk als open source evangelist

Nee, maar dat beweer ik ook nergens. Het is overigens opvallend dat het verwijt van gebrek aan onafhankelijkheid nauwelijks wordt gebruikt als iemand gepokt en gemazzeld is in Microsoft-technologie (al dan niet onderbouwd met een lijst Microsoft-certificaten), maar dat terzijde. Een zorgvuldige lezing van de open brief en de petitie maakt duidelijk dat ik nergens pleit voor het vervangen van gesloten software door open source software. Integendeel, als de voorstellen worden uitgevoerd staat de deur ook wagenwijd open voor concurrerende gesloten software. Mijn bias richting open source software maakt van mij een pleitbezorger voor keuzevrijheid en daar geef ik graag mijn onafhankelijkheid voor op.

Jouw petitie draait ook niet lekker onder Android

Schuldig! Gelukkig worden wel mogelijkheden aangeboden om bij de informatie te komen (directe download open brief) of op een andere manier de petitie te ondertekenen. Daar gaat het uiteindelijk om. Iedereen die dat wil kan bij die informatie komen, zonder gesloten technologie te hoeven installeren.

Waar sta jij politiek eigenlijk, links of rechts?

Geen idee. Ik vertrek vanuit een politiek neutraal standpunt, heb geen enkele affiniteit met welke politieke stroming maar ook. Het grote voordeel is dat de Tweede Kamer al geruime tijd kamerbreed voorstander is van open standaarden. Dit onderwerp is dan ook niet links of rechts.

Je hebt nog geen reactie gegeven op mijn bezwaar!

Sorry, maar ik doe dit ook een beetje tussen de bedrijven door. Open lobbyisten als ikzelf doen dit werk naast onze reguliere werkzaamheden, in de marges van onze vrije tijd (ja, we hebben ook gezinnen ). Het is dan lastig opboksen tegen de lobbyisten van de commerciële gesloten software wereld, maar we doen ons best. Voel je vrij om jouw bezwaar in de comments achter te laten en ik beloof er zo snel mogelijk op te reageren. Als het bezwaar hout snijdt natuurlijk.

Voor het laatst bijgewerkt: 2 oktober 2011

Open standaarden in het onderwijs: vragen en antwoorden

Sinds het schrijven en publiceren van de column Overgewicht in de Nederlandse onderwijs ICT is het een beetje een gekkenhuis in huize Stedehouder. Ik denk niet dat een van mijn eerdere columns op zo’n brede positieve respons heeft kunnen rekenen. Het is duidelijk dat het onderwerp een goede snaar raakt. Na de column volgden de open brief aan de Tweede Kamer en de petitie Weg met het overgewicht in Nederlandse onderwijs ICT. Links en rechts zijn mij ook vragen gesteld en is er kritiek geleverd op een of meerdere onderdelen van de open brief en de petitie. Vandaar maar even een apart artikel vragen en antwoorden.

Wat is jouw bedoeling met dit alles?

Eerlijk gezegd, bij het schrijven de column stond mij nog geen omvattend plan voor ogen. Als open source enthousiasteling heb ik met lede ogen gezien wat de Algemene Rekenkamer heeft opgeleverd met haar rapport over open standaarden en open source software in Nederland en vraag ik me af wat er na het stopzetten van Nederland Open in Verbinding (eind van dit jaar) nog van ‘open’ in Nederland terecht moet komen. Het verhaal over Magister en Silverlight is tekenend voor het werk dat nog verzet moet worden en wat de consequenties zijn als we daar geen aandacht aan schenken.

Na de respons op de column ben ik meegegaan in de flow, wat resulteerde in de open brief en nu de petitie. Inmiddels zijn de contouren van wat er verder moet gebeuren een stuk duidelijker. Het einddoel is simpel: het verplicht stellen van open standaarden in het onderwijs en het invoeren van conceptueel en productonafhankelijk onderwijs als het gaat om de ICT-onderdelen. Het eerste waarborgt een open toegang tot alle online omgevingen in het onderwijs en een platform-onafhankelijk gebruik van digitale leermiddelen. Het tweede waarborgt het doorbreken van een Microsoft-only onderwijscultuur. Dat er heel wat voor nodig is om dat in de praktijk handen en voeten te geven weet ik ook wel. Maar we moeten het geheel ook niet zodanig complex maken dat je niet meer aan verandering toe komt.

Komende onderdelen van de campagne (want zo wil het wel noemen) zijn:

1. het samenstellen van een zwartboek van onderwijsinstellingen die leerlingen en studenten dwingen gesloten technologie aan te schaffen terwijl goede alternatieven voor handen zijn;

2. het samenstellen van een witboek van onderwijsinstellingen die het juist goed doen, aangevuld met een overzicht van de goede alternatieven; en

3. met dit alles naar de minister van Onderwijs en de Tweede Kamer, gericht op het realiseren van een motie (TK) en een beleid (minister) dat aan ons einddoel voldoet.

Even tussendoor, heb jij wel verstand van het onderwijs?

Ja. Ik heb tien jaar in het onderwijs gewerkt, waarvan 2,5 jaar als projectmanager Onderwijsvernieuwing op Curaçao. Daar was ik mede verantwoordelijk voor de invoering van -wat in Nederland is gaan heten- het VMBO. Daarnaast heb ik de plannen geschreven voor het funderend onderwijs, heb ik bijgedragen aan de vernieuwing van het MBO en heb ik het raamwerk geschreven voor de onderwijsvisie van het RK Schoolbestuur aldaar. Vervolgens heb ik bij de HES Rotterdam gewerkt in verschillende functies, waaronder praktijkcoördinator voor de opleidingen Accountancy en Bedrijfskundige Informatica en heb ik meegedraaid in een paar ICT-projecten. Dit alles, samen met een echtgenote die in het onderwijs werkt, maakt dat ik een goed beeld heb van wat er in het onderwijs gaande is.

“Ik vind het niet verstandig dat je pleit voor aanpakken van de prijsdumping”

Ik besef dat van de genoemde maatregelen dit het meest op kritiek kan rekenen. Sommigen geven aan een vertrouwen te hebben in de vrije markt, anderen vinden het een verantwoordelijkheid van individuele ouders, leerlingen en bedrijven om al dan niet te kiezen voor aanschaf van de software tegen extreem lage kortingen.

Om met het laatste te beginnen. Mijns insziens blijven we dan steken bij het micro-economische perspectief (wat kost het mij nu?) en te weinig vanuit bredere perspectieven, waaronder het macro-economisch perspectief (wat kost de huidige praktijk de samenleving? Antwoord: miljarden euro’s) en het politieke perspectief (zowel de Europese Commissie als de Nederlandse overheid stellen het gebruik van open standaarden verplicht voor publieke instellingen ter bevordering van de interoperabiliteit, vermindering van leveranciersafhankelijkheid, welke beide bijdragen aan lagere ICT-kosten). Over het ideële perspectief begin ik maar niet, want dat is een filosofische keuze.

Daarnaast ligt er de harde realiteit dat minimaal de helft van de zakelijke ICT draait op Linux en open source software, dat de meest innovatieve technologische ontwikkelingen mede te danken zijn aan open source software. Het onderwijs zou alleen om die reden veel meer tijd moeten besteden aan het aanleren van bredere vaardigheden en weg moeten bewegen van Microsoftspecifieke vaardigheden.

Een ander punt is de vraag of gebruikers in staat zijn om een PC zonder (of ander) besturingssysteem te kopen en daar een eigen keuze in te maken.Vaste lezers van mijn blog kunnen dat. Maar ook dat is een micro-perspectief. Het onderwijs brengt leerlingen niet het besef bij dat een OS een keuze is, en dat je zonder veel problemen met iets anders dan Windows en MS Office kunt werken. Ik beperk dat dan niet tot open source, maar wat mij betreft mag iemand ook bewust voor Mac OS X of Windows kiezen. Het zijn de weinigen die desondanks de weg naar iets anders vinden. Ik maak me sterk voor de velen die door brak onderwijs als digibeten verder moeten.

De prijsdumping houdt andere aanbieders van zowel gesloten als open source software buiten het onderwijs. De markt voor (educatieve) software voor het onderwijs is geen gezonde markt gezien het bijna-monopolie van Windows en Microsoft Office. Het is normaal voor overheden om in te grijpen bij ernstig verstoorde markten. Gezien het bijna-monopolie is de term “ernstig verstoorde markt” een understatement. De prijsdumping houdt de verstoring in stand en geeft deze door aan de volgende generatie.

“Jammer, met dit punt in de petitie kan ik niet accoord gaan“

Dat begrijp ik. We kunnen “agree to disagree”. Om die reden heb ik een alternatieve petitie online gezet waarin alleen de eerst twee punten (open standaarden en platform-onafhankelijkheid) worden bepleit. In het pakket dat naar straks naar de minister en de Tweede Kamer gaat worden de handtekeningen voor beide partities aangeboden. Uiteindelijk ligt de besluitvorming daar en ik zie er geen probleem in dat de politici de verschillende standpunten voorgelegd krijgen.

“De term ICT overgewicht is niet handig gekozen”

Deze term is ontstaan tijdens het schrijven van de column en is blijven hangen. Er is wel een positieve spin aan te geven. We spreken binnen ICT over ‘bloat’ (opgeblazen, ook wel te associëren met overgewicht) als er sprake is van onnodige, overbodige code en features. Mijns inziens valt Silverlight daar makkelijk onder. Maar goed, ik sta open voor een goed aansprekend alternatief.

Het uitvoeren van jouw voorstellen kost handen vol geld

Ik zeg nergens dat het uitvoeren van de voorstellen geen geld kost, maar ik wil zeggen dat macro-economisch de rekening heel gunstig uit zal gaan pakken. Het implementeren en onderhouden van open standaarden is niet duurder dan wat er nu gebeurd. De directe uitgaven voor software binnen het onderwijs gaan zeker toenemen, maar minder ver dan je wellicht zou denken. Immers, op een gezonde markt met normale concurrentie gaan de marktprijzen weer dalen, worden evenwichtiger. De grootste winst wordt echter in de decennia na het onderwijs gemaakt. Bedrijven en bedrijven zijn minder afhankelijk van de huidige bijna-monopolies (lees hogere licentie- en onderhoudskosten) en krijgen de beschikking over medewerkers die tegen veel lagere trainings- en opleidingskosten naar nieuwe innovatieve software kunnen overstappen. Overall gaan de kosten voor de samenleving dalen en geef je eerder een impuls aan de innovatiekracht van de Nederlandse ICT. En die kan wel een impuls gebruiken.

Dwang werkt niet, we moeten inzetten op bewustwording

Mee eens, en niet mee eens. Het aankweken van meer bewustwording bij docenten, directies en schoolbesturen kost immens veel tijd en, zoals ik hierboven al heb genoemd, er is geen enkele prikkel om daar tijd, energie en geld in te steken. De huidige situatie bestaat al geruime tijd en wordt in stand gehouden door wat er gaande is in de verschillende onderwijsvormen. Te snel wordt dan teruggegrepen op het argument: “Dit is nu eenmaal de situatie, daar kunnen wij niets aan veranderen”. Tenzij er een stevige prikkel van buitenaf komt, ergo, dwang. Nu denk ik dat die dwang wel mee valt, maar daar kan over gediscussieerd worden.

Mijn stelling: Deze revolutie komt niet gepolderd tot stand.

Dit is gewoon Microsoft-bashing!

Het is leuk dat je probeert dat ervan te maken, maar dat is onzin. De kern van pleidooi is voor het verplichte gebruik van open standaarden door onderwijsinstellingen en het realiseren van platform-onafhankelijke toegang tot alle online onderwijsomgevingen en -leermiddelen. Dat Silverlight daar niet aan voldoet is het probleem van Silverlight, en daarmee van Magister dat haar software op Silverlight heeft gebaseerd, en van de scholen die Magister gebruiken. De petitie is daarbij niet een petitie tegen Silverlight, maar tegen het ondoordachte en onnodige gebruik van alle gesloten standaarden en gesloten technologie.

Jij bent niet onafhankelijk als open source evangelist

Nee, maar dat beweer ik ook nergens. Het is overigens opvallend dat het verwijt van gebrek aan onafhankelijkheid nauwelijks wordt gebruikt als iemand gepokt en gemazzeld is in Microsoft-technologie (al dan niet onderbouwd met een lijst Microsoft-certificaten), maar dat terzijde. Een zorgvuldige lezing van de open brief en de petitie maakt duidelijk dat ik nergens pleit voor het vervangen van gesloten software door open source software. Integendeel, als de voorstellen worden uitgevoerd staat de deur ook wagenwijd open voor concurrerende gesloten software. Mijn bias richting open source software maakt van mij een pleitbezorger voor keuzevrijheid en daar geef ik graag mijn onafhankelijkheid voor op.

Jouw petitie draait ook niet lekker onder Android

Schuldig! Gelukkig worden wel mogelijkheden aangeboden om bij de informatie te komen (directe download open brief) of op een andere manier de petitie te ondertekenen. Daar gaat het uiteindelijk om. Iedereen die dat wil kan bij die informatie komen, zonder gesloten technologie te hoeven installeren.

Waar sta jij politiek eigenlijk, links of rechts?

Geen idee. Ik vertrek vanuit een politiek neutraal standpunt, heb geen enkele affiniteit met welke politieke stroming maar ook. Het grote voordeel is dat de Tweede Kamer al geruime tijd kamerbreed voorstander is van open standaarden. Dit onderwerp is dan ook niet links of rechts.

Je hebt nog geen reactie gegeven op mijn bezwaar!

Sorry, maar ik doe dit ook een beetje tussen de bedrijven door. Open lobbyisten als ikzelf doen dit werk naast onze reguliere werkzaamheden, in de marges van onze vrije tijd (ja, we hebben ook gezinnen ). Het is dan lastig opboksen tegen de lobbyisten van de commerciële gesloten software wereld, maar we doen ons best. Voel je vrij om jouw bezwaar in de comments achter te laten en ik beloof er zo snel mogelijk op te reageren. Als het bezwaar hout snijdt natuurlijk.

Voor het laatst bijgewerkt: 2 oktober 2011

Boek: Toen digitale media nog nieuw waren

Nee, ik ga niet eens pretenderen dat het hier om een objectieve en onafhankelijke boekbespreking gaat. Het boek Toen digitale media nog nieuw waren, van Jak Boumans, is een must-have voor iedereen die maar iets wil weten van de ontwikkeling van online diensten in Nederland en die wil snappen waarom we er met zijn allen nog zo vaak naast zitten als het gaat om de hypes van vandaag. Ik heb de totstandkoming van het boek van redelijk dichtbij kunnen volgen als een van de twee tekstredacteurs (samen met Hans Sleurink). Waar gaat het boek over?

Simpel gezegd beschrijft het boek de opkomst van de nieuwe media in Nederland na de Tweede Wereldoorlog, en het verdwijnen daarvan in 1997. Het is het meest complete overzicht dat je over deze ontwikkeling kunt vinden, geschreven door een man die een groot deel van de periode als vakman actief was in de wereld van de nieuwe media. Jak schrijft natuurlijk met het voordeel van de terugblik, maar slaagt erin inzichtelijk te maken hoe onzeker het allemaal was. Vanuit het buitenland kwamen fantastische verhalen over de mogelijkheden van … , en vul dan maar een nieuwe technologie in. Hoe reageerden de Nederlandse uitgevers op die nieuwe mogelijkheden en uitdagingen? Welke rol speelde het staatsbedrijf PTT? Hoe zat het ministerie van Economische Zaken in de materie? Was er wel een markt voor nieuwe online en offline diensten? En wat moest het dan wel niet mogen kosten? Wat was het groeipotentieel? Tijdens het redactieproces drong zich keer op keer de gedachte op: “Ze hadden echt geen flauw idee”. En ondertussen werden miljoenen privaat en publiek geld gepompt in projecten die nog geen fractie van de beloften waar konden maken. Was het allemaal verspild geld en verspilde moeite? Die vraag moet je zelf maar beantwoorden na het lezen van het boek.

“Toen digitale media nog nieuw waren” bevat ook leuke weetjes. Zo wist ik niet dat Teletekst nog zo immens populair was en een van de succesvolle projecten uit het nieuwe media-tijdperk genoemd mag worden. Of hoe lang sommige ASCII-databanken nog in gebruik zijn gebleven. Zelf ben ik voor 1997 al online gegaan en dan is het boek gelijk een herinnering van hoe oud je begint te worden. De afbeeldingen leveren de ervaring op van: “Leuk, daar heb ik ook nog mee gewerkt. Is dat al zo lang geleden?”. Als Jak de Digitale Stad beschrijft, dan denk ik weer terug aan het spelen met de tekst-based omgeving, over het rondgaan in de ‘metro’ van DDS.  En hoe nieuw zijn nieuwe technologieën dan wel? in het boek vind je de eerste e-readers al terug, twintig jaar geleden.

Jak schetst een wereld van fascinerende nieuwe technologieën en mensen die proberen daar worst van te maken. Dat lukt ze vaker niet dan wel, maar wat deed dat er toe? Volgens mij is het in de wereld van vandaag niet veel anders. Het zou daarom goed zijn als iedereen die iets met de nieuwste technologie van nu moet doen dit boek gaat lezen. Dat verschaft de nodige nederigheid.

Boek: Toen digitale media nog nieuw waren

Nee, ik ga niet eens pretenderen dat het hier om een objectieve en onafhankelijke boekbespreking gaat. Het boek Toen digitale media nog nieuw waren, van Jak Boumans, is een must-have voor iedereen die maar iets wil weten van de ontwikkeling van online diensten in Nederland en die wil snappen waarom we er met zijn allen nog zo vaak naast zitten als het gaat om de hypes van vandaag. Ik heb de totstandkoming van het boek van redelijk dichtbij kunnen volgen als een van de twee tekstredacteurs (samen met Hans Sleurink). Waar gaat het boek over?

Simpel gezegd beschrijft het boek de opkomst van de nieuwe media in Nederland na de Tweede Wereldoorlog, en het verdwijnen daarvan in 1997. Het is het meest complete overzicht dat je over deze ontwikkeling kunt vinden, geschreven door een man die een groot deel van de periode als vakman actief was in de wereld van de nieuwe media. Jak schrijft natuurlijk met het voordeel van de terugblik, maar slaagt erin inzichtelijk te maken hoe onzeker het allemaal was. Vanuit het buitenland kwamen fantastische verhalen over de mogelijkheden van … , en vul dan maar een nieuwe technologie in. Hoe reageerden de Nederlandse uitgevers op die nieuwe mogelijkheden en uitdagingen? Welke rol speelde het staatsbedrijf PTT? Hoe zat het ministerie van Economische Zaken in de materie? Was er wel een markt voor nieuwe online en offline diensten? En wat moest het dan wel niet mogen kosten? Wat was het groeipotentieel? Tijdens het redactieproces drong zich keer op keer de gedachte op: “Ze hadden echt geen flauw idee”. En ondertussen werden miljoenen privaat en publiek geld gepompt in projecten die nog geen fractie van de beloften waar konden maken. Was het allemaal verspild geld en verspilde moeite? Die vraag moet je zelf maar beantwoorden na het lezen van het boek.

“Toen digitale media nog nieuw waren” bevat ook leuke weetjes. Zo wist ik niet dat Teletekst nog zo immens populair was en een van de succesvolle projecten uit het nieuwe media-tijdperk genoemd mag worden. Of hoe lang sommige ASCII-databanken nog in gebruik zijn gebleven. Zelf ben ik voor 1997 al online gegaan en dan is het boek gelijk een herinnering van hoe oud je begint te worden. De afbeeldingen leveren de ervaring op van: “Leuk, daar heb ik ook nog mee gewerkt. Is dat al zo lang geleden?”. Als Jak de Digitale Stad beschrijft, dan denk ik weer terug aan het spelen met de tekst-based omgeving, over het rondgaan in de ‘metro’ van DDS.  En hoe nieuw zijn nieuwe technologieën dan wel? in het boek vind je de eerste e-readers al terug, twintig jaar geleden.

Jak schetst een wereld van fascinerende nieuwe technologieën en mensen die proberen daar worst van te maken. Dat lukt ze vaker niet dan wel, maar wat deed dat er toe? Volgens mij is het in de wereld van vandaag niet veel anders. Het zou daarom goed zijn als iedereen die iets met de nieuwste technologie van nu moet doen dit boek gaat lezen. Dat verschaft de nodige nederigheid.