1.      Wat is jouw definitie van BYOD?

Ik hanteer, denk ik, een erg ruime definitie. BYOD gaat mijns inziens over het gebruik van eigen devices, applicaties en diensten (denk aan online diensten als Dropbox, Evernote, Prezi etcetera) binnen een zakelijke omgeving. Het gaat om de tools die ik als professional nodig acht om mijn werk op de best mogelijke manier uit te voeren. ‘Bring your own device’ is dan niet beperkt tot smartphones, tablets, laptops en/of desktops.

2.      Welke devices zijn in dat verband relevant voor het onderwijs?

Met de bovenstaande definitie in het achterhoofd zijn alle devices relevant. De vraag moet mijns inziens eerder zijn of alle devices even praktisch zijn voor leertaken. Een docent geeft -idealiter- aan welk resultaat hij van de leerlingen verwacht en laat het vervolgens aan de leerling over welke mix van devices, applicaties en diensten hij of zij wil gebruiken.

3.      Hoe zie je de inzet van BYOD in het onderwijs?

Twee jaar geleden hadden we de iPad niet eens op de radar en inmiddels lijkt het er op alsof we de iPad zien als een van de belangrijke tools voor het onderwijs in de (nabije) toekomst. Zo snel kan het gaan. We hebben slechts een beperkt inzicht welke technologie de komende jaren beschikbaar komt voor consumenten en welke meerwaarde dat kan hebben voor het onderwijs. Mijns inziens is het niet aan onderwijsinstellingen om één of meerdere devices tot de facto standaard uit te roepen en daar hun onderwijsprogramma op af te stemmen. Het lijkt me verstandiger een onderwijsprogramma in te richten met ruimte voor tijd-, plaats- en apparaatonafhankelijk leren. Dat heeft natuurlijk consequenties voor de ontwikkeling van digitale leermaterialen en online schoolgebouwen, want die mogen niet op voorhand specifieke devices of applicaties uitsluiten. Doe je dit, dan ben je als onderwijsinstelling klaar voor welke technologie er op je af komt en voor welk device, applicatie of dienst de leerling maar ook wenst te gebruiken. Dan pas heb je een echt ‘bring your own device’-beleid voor het onderwijs. In zo’n omgeving maakt het dan ook niet meer met welke devices een docent wil werken.

4.      Welke consequenties zie je voor het technisch beheer?

In algemene zin zie ik dat het vraagstuk van BYOD wordt teruggebracht tot: “Welke devices en applicaties gaan we wel/niet ondersteunen?”. Begrijpelijk in het licht van de beperkte middelen, maar ook onjuist. Je zal als onderwijsinstelling eerst een visie moeten hebben op het gebruik van technologie in het onderwijs, een eigen visie en niet één die door een leveranciersrelatie wordt aangereikt. Wat wil je bereiken, wat is daarvoor nodig en hoe ga je de komende jaren investeren om dat mogelijk te maken? Wat is er voor nodig om een tijd-, plaats- en apparaatonafhankelijk onderwijsprogramma in te voeren? De vraag wat dit betekent voor het netwerk, de benodigde ondersteuning, voor het beheer en onderhoud kan dan pas worden beantwoord. Zonder een duidelijke visie en richting loop je het risico dat het technisch beheer in een defensieve rol wordt gedwongen, een rol die eruit bestaat om binnen de beperkte mogelijkheden (financieel, personele capaciteit, technische mogelijkheden) zo min mogelijk ‘nee’ te verkopen aan gebruikers (zowel docenten als leerlingen) die geen ‘nee’ meer willen accepteren.

5.      Zie je consequenties m.b.t. softwarelicenties?

Op dit moment kunnen docenten, ouders en leerlingen tegen extreem lage prijzen software kopen via een van de inkoopcentrales, met kortingen van 70 tot 98% ten opzichte van de prijzen die in de winkel worden gevraagd. Dat klinkt mooi (want goedkoop), maar het zorgt er wel voor dat onderwijsinstellingen hun onderwijs gaan inrichten rond deze goedkope software. Met als gevolg dat de leerlingen straks de arbeidsmarkt op gaan met een beperkte set vaardigheden voor een beperkt aantal specifieke applicaties. Een BYOD-beleid wordt daar sterk door beïnvloed. Devices waarvan de software zeer goedkoop te verkrijgen is via de inkoopcentrales worden bevoordeeld ten opzichte van devices waarvoor de software op de normale markt aangeschaft moet worden. De markt voor softwarelicenties in het onderwijs is extreem verstoord en mijns inziens staat dat het soepel meegaan met technologische innovaties in de weg.

6.      Heb je nog een advies m.b.t. BYOD in het onderwijs?

Ik denk dat dit al in de bovenstaande vragen is beantwoord.

7.      Wat is jouw beeld van ict-inzet in het onderwijs in de nabije toekomst?

We leven in een samenleving waar informatietechnologie zeer diep is doorgedrongen in het dagelijks leven, waarbij bedrijven en overheden niet eens meer op het huidige niveau van dienstverlening kunnen functioneren zonder de inzet van informatie- en communicatietechnologie. Tegelijkertijd is er een schokkend gebrek aan inzicht in die technologie, in wat deze mogelijk en onmogelijk maakt, en zie ik nog te veel dat ICT gezien wordt als kostenpost op de begroting. De klacht die ik nu veel hoor over ICT in het onderwijs is: “Weet je wel hoe weinig geld we hebben om ….”. Ja, er wordt geld uitgegeven aan nieuwe speeltjes waarbij een veel gehoorde reactie is: “Weet je wel hoe weinig mijn collega’s weten van….”. Natuurlijk is een groep docenten goed bezig en wordt er innovatief gebruik gemaakt van ICT in het onderwijs, maar het overall beeld is minder florissant.

Persoonlijk ben ik er gecharmeerd van het model voor ‘technological literacy’ van de National Academy of Engineering en het zou goed zijn als we ICT in het onderwijs meer langs de lijnen van dat model inrichten.

Waar ik me echt zorgen over maak, is de wijze waarop onderwijsinstellingen nu nieuwe technologie uitrollen. 70% van de onderwijsinstellingen heeft een online schoolgebouw dat niet voor alle leerlingen toegankelijk is. Leerlingen die gebruik willen maken van smartphones, tablets of computers met alternatieve besturingssystemen kunnen het online schoolgebouw niet in. Leerlingen met visuele of motorische beperkingen kunnen niet met dat online schoolgebouw werken. Simpel gezegd, voor 70% van de onderwijsinstellingen is het nu al niet mogelijk een BYOD-beleid in te voeren. Het gaat jaren duren om die situatie ten gunste van BYOD te veranderen. En dat was niet nodig geweest als onderwijsinstellingen een ICT-visie hadden ontwikkeld waarbij toegankelijkheid en open standaarden centraal hadden gestaan.

Wil je een seintje krijgen wanneer het boek ‘Bring your own device. Toepassing voor werkgevers en professionals’ wordt uitgebracht? Laat dan je naam en e-mailadres achter.

iPad: verkeerde oplossing voor een (reëel?) probleem

De Tabor D’Ampte school (Hoorn) heeft maar besloten dat de ouders een iPad moeten aanschaffen voor de leerlingen, want dat is zo handig. Minder boeken te sjouwen, beter voor de ruggetjes van de brugklassers. Met het gewicht van mijn eigen schooltas nog in het geheugen gegrift ben ik een groot voorstander van alle initiatieven die daar iets aan kunnen veranderen. Maar wellicht moeten we dan eerst eens beginnen bij de educatieve uitgevers, want die zijn er in de loop der jaren goed in geslaagd om de methoden én omvangrijker (meerdere lesboeken en werkboeken per leerjaar) én duurder te maken. Gelukkig kun je de boeken een aantal jaar gebruiken, dat scheelt. De overstap naar een iPad (daarover straks meer) maakt het mogelijke om digitale lesboeken te gebruiken. Die zijn inderdaad lichter dan fysieke lesboeken. Maar ja, ze gaan ook maar één jaar mee. Of worden de licenties daarop aangepast zodat een school het digitale lesboek meerdere jaren achtereen mag blijven gebruiken (zonder meerkosten). Ik ben dan toch benieuwd hoe dat met de licenties gaat, want de lesboeken komen op de persoonlijke iPads van de leerlingen. Deze infographic lijkt er op te wijzen dat de digitale lesboeken duurder uitpakken:

Created by: OnlineTeachingDegree.com

Dat de school aangeeft de iPads tegen een redelijke prijs aan te kunnen schaffen is niet echt een verrassing. Ook daar hebben we het in de campagne al eerder over gehad. Het ‘dumpen’ van software tegen extreem lage prijzen is gemeengoed in het Nederlandse onderwijs. Bezien vanuit dit perspectief moet de school nog fors betalen voor  de goedkopere iPads. De fabrikanten, in dit geval Apple, bieden die kortingen natuurlijk uit de goedheid van hun hart aan. Ze staan geen moment stil bij het bekende spreekwoord: ‘jong geleerd, oud gedaan’. De trouwe klanten van straks worden nu gemaakt. En de Tabor D’Ampte school (en andere scholen) werken daar graag aan mee.

Voor alle duidelijkheid. Er is niks mis met de iPad. Als ouders vinden dat ze hun kroost met dat apparaat naar school willen sturen is dat prima. Waar het mij in het verkeerde keelgat schiet is dat de school op voorhand gaat bepalen dat leerlingen niet met een tablet of laptop mogen werken, maar direct productspecifieke eisen opleggen. De school standaardiseert het digitale leren op een gesloten technologie van een commerciële leverancier. Een meer duurzame en toegankelijke oplossing is om er voor te zorgen dat jouw complete virtuele schoolgebouw is opgetrokken uit open standaarden, toegankelijk vanaf meerdere devices, meer digitale lesboeken die je én van een tablet (ongeacht van welke fabrikant) én laptop én desktop kunt gebruiken.

Van de Nederlandse School voor Onderwijsmanagement valt op dit punt weinig te verwachten. In opdracht van de NSO werd onderzoek gedaan. Niet naar de mogelijkheden van tablets in het onderwijs, maar naar: “Hoe kan de schoolleiding de iPad binnen het onderwijs introduceren”. Het verslag van het onderzoek valt online te lezen. Ik zou zeggen, lees het zelf maar eens, vorm er een eigen mening over. Maar ik maak me ernstig zorgen over de toekomst van ons onderwijs op deze manier.

School promoten? Magister betaalt mee

Een tijdje geleden werd ik getipt over een advertentie van het Lyceum Bisschop Bekkers. In het lokale huis-aan-huisblad wilde het lyceum zich eens goed profileren. Nu weet ik dat het een keiharde strijd is om het leerlingenbestand op peil te houden. Maar als ik de advertentie zo eens bekijk vraag ik me af wat er nu werkelijk werd verkocht.

Het lijkt wel alsof de goede slagingspercentages van de school vooral te danken zijn aan Magister en niet aan –laat ik eens wat raars noemen- de inzet van de docenten?

Is er ook nog goed nieuws?

Gelukkig wel. Eerder deze week stelde de Tweede Kamerfractie van GroenLinks opnieuw vragen over de problematiek van het niet-gebruiken van open standaarden in het onderwijs. Ik ben benieuwd naar de reactie van de minister. Het is te hopen dat de voorlichters van de ministerie van Onderwijs niet in eerste instantie gaan bellen met Schoolmaster en consorten, maar eens de tijd nemen om de reacties op de artikelen op deze site door te lezen. Het is te hopen dat een club als Kennisnet eens een forse schop onder het achterwerk krijgt en eens echt werk gaat maken van haar taak op het punt van open standaarden (en open source software). In ieder geval heeft de Tweede Kamer het onderwerp op de agenda staan. De twee bovenstaande voorbeelden laten zien dat van het zelforganiserend vermogen van scholen op dit punt niet al te hoge verwachtingen gekoesterd mogen worden (de goede scholen daargelaten).

De campagne Open Onderwijstoegang werkt op verschillende manieren door. Twee voorbeelden (ik heb de verhalen geanonimiseerd). Vorige week kreeg ik de vraag of het niet mogelijk moet zijn dat hoger onderwijsinstellingen samen gaan werken bij het ontwikkelen en onderhouden van een Linux-distributie en open source software voor het lager onderwijs in Nederland. Samenwerking, goede besteding van belastinggeld en een goede impuls in twee soorten onderwijs. Waarom niet? Dat dacht de briefschrijver ook en die heeft vervolgens maar gelijk een hogeschool gebeld. Nu blijkt die school te worstelen met de praktijklessen Linux en een afspraak is gemaakt om daar eens over verder te praten.

Eveneens vorige week kwam een mailtje binnen van een docent op een andere hogeschool. Geen ICT-docent, maar wel een docent die enthousiast geworden is over open standaarden en open source software. Zijn vraag: “Wat moet ik doen om ervoor te zorgen dat mijn instelling open standaarden gaat ondersteunen?”, te beginnen bij het Open Document bestandsformaat. Ik word blij van dit soort mailtjes. Er staan nieuwe mensen op die binnen onderwijsinstellingen aan de slag willen.

En nee, minister, dit nu niet gelijk gaan gebruiken als argument dat het wel goed zal komen met open standaarden in het onderwijs! We moeten de mensen die binnen de instellingen met open standaarden aan de slag gaan ruggensteun geven. Je krijgt sneller iPads een organisatie ingefietst dan ondersteuning voor ODF. Het laatste is overheidsbeleid, het eerste niet.

El Fassed en Klaver willen nu precies weten wat het ministerie van Onderwijs zelf doet met open standaarden, of zij hierin een voorbeeldrol vervult richting de onderwijsinstellingen en wat er de afgelopen jaren werkelijk is gebeurd in het onderwijsveld onder de paraplu van het actieplan Nederland Open in Verbinding. Zij vragen de minister ook of enige druk op het gebruik van open standaarden, onder andere bepleit door het Forum Standaardisatie, wenselijk is. Want schermen met de lijsten met open standaarden is mooi, maar als het papieren tijgers blijven schiet het ook niet op. De GroenLinks kamerleden willen van de minister weten wat zij verder gaat doen met het open standaardenbeleid nu het programmabureau NOiV is opgehouden met haar werk en Kennisnet er niets meer mee doet.

De kamerleden zouden graag zien dat er een goed onderzoek komt naar de digitale toegankelijkheid van online schoolgebouwen, in het verlengde van een soortgelijk onderzoek dat al voor hoger onderwijsinstellingen is uitgevoerd.

Een aantal vragen staat stil bij de toegankelijkheid van online schoolgebouwen die met Magister zijn opgebouwd. Wij weten inmiddels dat Magistersites beperkt toegankelijk zijn, maar het is goed dat de minister zich niet door het PR-praatje van Schoolmaster laat overtuigen en eens gaat rondvragen bij de leerlingen zelf.

Vanuit de campagne Open Onderwijstoegang zijn wij erg blij met de vragen die aan de minister zijn gesteld. Het is hoog tijd dat het open standaardenbeleid tanden krijgt, dat we eindelijk eens inzicht krijgen in wat de ministeries de afgelopen jaren werkelijk met het NOiV-beleid hebben gedaan, zodat de Tweede Kamer kan werken aan wetgeving waarin het verplichte gebruik van open standaarden voor met publieke middelen gefinancierde instellingen verplicht wordt gesteld. De problemen met Magister tonen aan wat er gebeurd als open standaarden, toegankelijkheid en platform-onafhankelijke toegang tot online omgevingen niet op voorhand zijn meegenomen. Daardoor worden leerlingen buitengesloten van een volwaardige participatie in het onderwijs. Helaas is het onderwijs geen uitzondering en dat is dan ook de reden dat wij pleiten voor wetgeving gericht op alle instellingen die met publieke middelen worden gefinancierd.

De ingediende vragen zijn:

1
Op welke wijze wordt door onderwijsinstellingen gebruik gemaakt van de NL-LOM 1) en e-portfolio-standaarden en andere open standaarden op de lijst pas-toe-of-leg-uit en de lijst met gangbare open standaarden? 2) Kunt u dit toelichten?

2
Klopt het dat enige druk op het daadwerkelijk gebruik van open standaarden op beide lijsten wenselijk is? Zo nee, waarom niet?

3
Welke bestandsformaten worden door het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap gebruikt bij de gegevensuitwisseling met onderwijsinstellingen? Zijn al deze bestanden in een open documentstandaard? Zo nee, waarom niet? Welke maatregelen neemt u om in de gegevensuitwisseling met onderwijsinstellingen volledig gebruik te maken van open standaarden?

4
Hoe beoordeelt u specifiek de inspanningen vanuit de onderwijsinstellingen, het bedrijfsleven en het ministerie afzonderlijk? Kunt u een overzicht geven van de activiteiten van het NOiV (Nederland Open in Verbinding) op dit gebied?

5
Klopt het dat de meeste klachten die zijn binnengekomen bij het programmabureau NOiV betrekking hebben op het gebruik van gesloten standaarden in het onderwijs? Wat is de aard, inhoud en omvang van deze klachten? Welke maatregelen hebben het NOiV, het ministerie en de Inspectie voor het Onderwijs ondernomen naar aanleiding van deze klachten? Kunt u dit toelichten? Waar kunnen   onderwijsinstellingen, ouders en leerlingen vanaf 1 januari 2012 terecht met klachten? Kunt u dit toelichten?

6
Herinnert u zich dat u in antwoord op eerdere vragen heeft aangegen dat Magister via alle relevante internetbrowsers te benaderen is? 2) Klopt het dat gebruikers van Linux, Android, Google Chromebook, iOS en QNX geen toegang hebben tot Magister? Is het waar dat gebruikers van Android en iOS alleen tegen betaling toegang hebben tot hun gegevens in Magister? Deelt u de mening dat hiermee sprake is van een afgedwongen gebruik van een alternatief besturingssysteem? Zo neen, waarom niet?

7
Is het waar dat onderwijsinstellingen die ‘third party’-toepassingen willen gebruiken in combinatie met Magister, waaronder alternatieve electronische leeromgevingen, apart moeten betalen voor het gebruik van de database met hun eigen gegevens? Zo ja, kunt u dit toelichten?

8
Bent u bekend met het gegeven dat Kennisnet geen ondersteuning of advies meer geeft aan scholen en dat het programmabureau NOiV per eind 2011 is beeindigd? Op welke wijze stimuleert u het gebruik van open standaarden bij het inkoopbeleid van onderwijsinstellingen, dit mede in relatie tot uw antwoord op eerder gestelde vragen waarin verwezen wordt naar de adviserende rol die Kennisnet en het NOiV hierbij vervullen? 2) Kunt u dit toelichten?

9
Kunt u toelichten op welke wijze bij aanbesteding en inkoop van ICT-middelen door onderwijsinstellingen sinds 1 januari 2008 open standaarden daadwerkelijk zijn meegenomen, met inachtneming van het pas-toe-leg-uit-principe?

10
Kunt u bevestigen dat In 2010 digitale toegankelijkheid is opgenomen in het accreditatiestelsel voor het hoger onderwijs? 3) Bent u bereid onderzoek te laten uitvoeren naar de digitale toegankelijkheid van alle onderwijsinstellingen in Nederland, inclusief een toets op het gebruik van open standaarden en platform-onafhankelijke toegang? Zo neen, waarom niet?

1) NL-LOM: Nederland – Learning Object Metadata
2) Aanhangsel Handelingen II, vergaderjaar 2011-2012, nr. 482
3) Wet tot wijziging van de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek in
verband met aanpassing van het accreditatiestelsel, Staatsblad 293, 22 juli 2010.

P.S. In verband met persoonlijke omstandigheden moet ik het een periode wat rustiger aan doen in de campagne Open Onderwijstoegang. De coördinatie van de campagne is nu in handen van Mark Lamers, coördinator van de Free Software Foundation Europe – Nederland.

De tijd van lijstjes en overzichten is weer aangebroken. Wat was het belangrijkste [vul maar in] van 2011 en wat zijn de verwachten voor [zeg maar iets anders] 2012? Helemaal zinloos is een dergelijke bespiegeling niet. De onderliggende gedachte van mijn website heb ik omschreven als (in goed Nederlands ): “Life is but a collection of fragments. The narrative is what we make of it”. Wat is het verhaal van jouw leven? Wat doe je met de mogelijkheden, kansen, uitdagingen, teleurstellingen die voorbij komen? Jim Rohn stelde dat je regelmatig in beeld moet brengen wat je een voorbijgegane periode hebt gedaan, welke lessen je daaruit kan leren en die kennis, ervaring en inzichten moet gebruiken om te investeren in je eigen toekomst. Het leven als voortdurend leer- en groeiproces. Als Jehovah’s Getuige haal ik er dan ook even Prediker 7:1 bij: “Een naam is beter dan goede olie, en de dag des doods dan de dag dat iemand geboren wordt.” Aan het eind van ons leven kan de balans worden opgemaakt. Wat heb je gedaan met jouw aangeboren en aangeleerde talenten en vaardigheden? Op welke manier heb je het leven van anderen beïnvloed en met welke motieven? Maar waarom wachten tot we dood zijn met het opmaken van de balans? Dit is mijn terugblik over het afgelopen jaar, over de fragmenten die voor mij het verhaal maken.

Geloof, gezin, gezondheid

De 3G vormen voor mij de absolute basis, de essentiële randvoorwaarden. Als deze drie aspecten van het leven niet kloppen dan is de meerwaarde van al het andere voor mij weg. Gelukkig was het fundament goed.

Agnes en ik zijn twee jaar geleden begonnen met het werken in een Papiamentstalige gemeente in Rotterdam. Het afgelopen jaar zat vol met verrijkende ervaringen. Ik denk dat niets zo goed is als de confrontatie van jouw natuur, van jouw geloofsbeleving met die van geloofsgenoten met een compleet andere sociale, culturele en emotionele achtergrond. En dan niet vanuit een verknipt superioriteitsdenken, dat het ‘ik-besef’ per definitie beter, hoger of ‘zuiverder’ zou zijn. Maar vanuit een volledig respect voor elkaar, een volledige gelijkwaardigheid en vanuit de wens om van elkaar te leren. Mijn Antilliaanse broeders en zusters hebben mij veel geleerd over het volledig vertrouwen op God, over waardering voor het werk dat anderen doen en dat ook tot uitdrukking brengen, over hard werken voor elkaar, over genieten van het leven ondanks tranen, over verdriet ondanks de goede dingen van het leven.

Mijn werk in de gemeente zou ik in 2011 niet hebben kunnen doen zonder de onvoorwaardelijke steun van Agnes. Door een combinatie van factoren moest ik een aantal maanden het werk doen van normaal vier of vijf ouderlingen. Zoiets trekt een zware wissel op je hele dagelijkse routine. Agnes heeft heel wat zaken opgevangen waar ik geen tijd meer voor had, of die ik door alle drukte simpelweg was vergeten. Het heeft onze band sterker gemaakt.
Over de derde G, gezondheid, mag ik niet klagen. Ja, ik zou wat meer moeten bewegen en het gewicht mag echt wel naar beneden, maar over het hele jaar gezien was het meer dan voldoende. Al moest ik hier en daar wel een aantal dagen rust nemen, of accepteren dat griep en dergelijke weinig rekening houden met de dingen waar je mee bezig bent.

Nieuwe loopbaan

Halverwege het jaar ben ik begonnen bij ONVZ zorgverzekeraar als stafmedewerker ICT. Daarmee sloot ik een periode af, van tien jaar werken bij de Stichting Welzijnsbevordering Antillianen, maar ook van twintig jaar bezig zijn met interculturele vraagstukken. De nieuwe baan bij ONVZ was het resultaat  van een aantal jaar schrijven en bezig zijn met open source en open standaarden. Het is een mooie gelegenheid om datgene wat ik al jaren aan het roepen ben, in de weerbarstige realiteit mede vorm te geven. Ik krijg veel ruimte om mijn werk te doen op de manier die ik nodig en het meest passend vind. Ondertussen leer ik in hoog tempo bij op het gebied van servicegerichte architectuur, Agile, Scrum, Prince2, financiële instellingen, compliance.

Het ‘oude’ kan ik ook niet loslaten en zo nu en dan mis ik het interculturele werk. Als ik een boek als “The New Jim Crow” lees, dan gaan mijn hersens in ‘overdrive’ en zie ik de parallellen met de situatie in Rotterdam. Ik zou er graag iets mee willen doen, een trainingsprogramma ontwikkelen vergelijkbaar met wat Jane Elliott al jaren doet. Maar dat zal moeten wachten tot 2012, todat ik kan beginnen aan het boek: “Een blanke, in een gekleurde wereld”.

Actief in de open source community

Het ‘open gebeuren’ is begonnen als een leuke hobby. Omdat ik het leuk vind met software te rommelen en te spelen, en daar vervolgens over begon te schrijven. De open source gemeenschap ‘drijft’ op wederkerigheid, bestaat bij de gratie van talloze mensen die iets bijdragen. Ik merk dat mijn totaal aan bezigheden zich niet goed verstaat met langdurige ‘commitments’ aan projecten of organisaties, zoals een bestuursfunctie. Maar er zijn altijd mogelijkheden om bij te dragen.
In 2011 kon ik een rol spelen bij de transitie van de Nederlandse Ubuntugemeenschap naar een meer solide organisatie. Sinds februari zit ik in de HCC Ledenraad, toch nog steeds een van de grootste organisaties van computergebruikers maar wel een die op zoek naar een nieuwe plaats in de samenleving. Sinds de zomer trekt Arda Gerkens de kar als directrice en die kan op mijn volledige steun rekenen.

In april vond de training PR & Communicatie voor FOSS-organisaties plaats. Het was een mooi programma met ondersteuning van Fabrice Mous, Jeroen Baten, Bert Boerland en Arjen Kamphuis, gesponsord door AT Computing. Wat mij vooral is bijgebleven is een gevoel van samenwerking, de noodzaak om als verschillende organisaties strategisch en tactisch handiger te opereren bij het beïnvloeden van het politieke speelveld. Een les die later dat jaar, bij de campagne ICT overgewicht/ Unlocking education, heel waardevol zou blijken te zijn.

Wat minder in de ‘spotlights’ is het project MUP One waar ik een groot deel van 2011 mee bezig ben geweest. MUP One is het geesteskind van Hans Sleurink en richt zich op het ontwikkelen van een open multimediastudio voor gebruik in het onderwijs. We werken nu hard aan het bouwen van een ‘proof-of-concept’ met applicaties, een handreiking voor docenten en een beeld van wat MUP One op termijn moet worden.

Op de barricade voor open standaarden

De campagne ICT overgewicht/ Unlocking education, for growth without limits is verreweg het meest omvangrijke fragment van 2011, en zonder twijfel straks ook van 2012. Het blijft bijzonder om te zien hoe een column kon uitgroeien tot een campagne met internationaal potentieel, waar nu verschillende mensen hard aan het werk zijn om bij te dragen aan het uiteindelijke doel: een verplicht gebruik van open standaarden in de publieke sector, in het bijzonder bij het online schoolgebouw. We hebben het onderwerp op de politieke agenda gekregen, we zetten scholen aan het denken, we irriteren bedrijven die zich het overheidsbeleid voor hun markt naast zich leggen en hun klanten via een vendor-lock klem zetten. En we gaan daarmee door totdat onze doelen bereikt zijn.

Open Trends

Mijn mening over de uitvoering van het actieplan Nederland Open in Verbinding is, denk ik, geen groot geheim. Het kritisch volgen van die uitvoering verliep via Open Trends. Zo werden de schijnwerpers, niet voor de eerste keer, gericht op het leveranciersmanifest open standaarden. Mijn principiële bezwaar tegen het manifest is dat het te veel leunt op de goedhartigheid van commerciële leveranciers om het overheidsbeleid inzake open standaarden ten uitvoer te brengen. In plaats van doorpakken kiest de overheid er, als opdrachtgever, voor om het tempo van de invoering van open standaarden (dan wel of die open standaarden überhaupt wel gebruikt gaan worden), volledig aan de markt over te laten. Dat is niet wat ik van de overheid verwacht. De artikelen dit jaar draaiden rond de vraag hoe stevig er werd doorgepakt op het laten voldoen aan de afspraken waar de bedrijven wel voor hadden getekend. De conclusies van een kort onderzoek waren weinig positief. Het signaal kwam gelukkig wel aan bij het programmabureau Nederland Open in Verbinding en er kwam iets van een handhaving op gang. Maar het blijft erg mager.

De politieke partijorganisaties waren vervolgens aan de beurt. Waar de Tweede Kamer ruim tien jaar pleit voor het verplichte gebruik van open standaarden en het stimuleren van open source software, bleek dat de verschillende partijbureaus òf weinig/niks doen met open standaarden en open source software, dan wel simpelweg geen openheid van zaken willen geven. De achterban van GroenLinks wist met een motie op het partijcongres de interne aandacht voor het onderwerp wel aan te scherpen. Maar het onderwerp leek verder van de politieke agenda verdwenen te zijn.

En toen kwam de Algemene Rekenkamer met haar rapport over mogelijke kostenbesparingen door de inzet van open standaarden en open source software. Een schandalig stuk broddelwerk dat van meerdere kanten zwaar is bekritiseerd, inclusief minister Donner. De Rekenkamer zelf blijft, ondanks een batterij vragen vanuit de Tweede Kamer, onverkort achter het rapport staan en legt alle kritiek, inclusief de fundamentele kritiek op de staatsrechtelijke scheve schaats, lekker naast zich neer. Het rapport wordt inmiddels misbruikt door zogenaamde deskundologen die vooral FUD over open source willen verspreiden. FUD die inmiddels is gecanoniseerd. We houden nog lang last van dit rapport.

Publicaties

Zoals hierboven al geschreven, het hele ‘open gebeuren’ was een ‘bijproduct’ van mijn schrijfwerk. Ik ben op de eerste plaats schrijver en dat is ook wat ik wil zijn. In 2011 is er nieuw boek op de markt gekomen: “Snel aan de slag met Ubuntu”. Daarnaast was ik al tekstredacteur betrokken bij het boek: “Toen digitale media nog nieuw waren” van Jak Boumans. Dat was een leuke en leerzame ervaring. Hoe kan je iemand helpen het boek, of artikel, te schrijven wat hij/zij wil schrijven? Het is zeker iets wat ik meer zou willen doen.
Op Beginnen met Ubuntu verschenen artikelen van beginnende gebruikers, maar ook wat meer praktische artikelen die tevens hun weg vonden naar het blad SoftwareBus van de HCC Compusers en naar de Helpmij-nieuwsbrief. Maar, al terugkijkend, had ik graag meer van dit soort artikelen willen schrijven. Artikelen waarmee je nieuwe gebruikers op weg kan helpen praktisch aan de slag te gaan met Linux en open source. Gelukkig zijn er inmiddels andere mensen in Nederland prima bezig met het schrijven van dit type artikelen. En dat is maar goed ook, want mijn bordje voor 2012 is aardig vol aan het raken.

De komende maanden werk ik hard aan een nieuw boek over ‘Bring your own device’ en begint het werk aan het boek ‘Understanding the Technology Barrier’. Met het boek ‘Een blanke, in een gekleurde wereld’ staan er zeker drie publicaties op de rol voor 2012. En dan is het nog afwachten of de uitgever in 2012 een nieuw Ubuntuboek wil.

‘Understanding the Technology Barrier’ kan terug worden gevoerd op het artikel: ‘Sociale media, in het grensland van de vrijheid van meningsuiting’ wat toch ook een van de belangrijke fragmenten uit 2011 was. De relatie tussen mens en technologie dringt zich als onderwerp bij mij naar voren en ik wil daar in 2012 meer mee aan de slag. De lezing ‘Argeloos en naïef wandelen in het mijnenveld’ was een eerste halteplaats in het neerzetten van mijn ideeën over deze relatie. De eerste reacties waren positief. De lezing wordt nog uitgewerkt tot een leesbaar verhaal dat op de nieuwe website zal verschijnen.

Balans en vooruitblik

Het was een goed jaar met nieuwe mogelijkheden die heb kunnen pakken, met een samenwerking met mensen die ieder vanuit hun eigen passie werkzaam zijn en waarvan ik heb kunnen leren, met activiteiten en projecten die -naar ik hoop- anderen inspiratie hebben gegeven. Ik wil iedereen bedanken voor de samenwerking en inspiratie, zowel door onze gesprekken, door onze discussies en door onze samenwerking. Er zijn zoveel namen die het verdienen om hier genoemd te worden, maar jullie moeten het maar vergeven als ik er slechts één naar voren heb gehaald in dit overzicht. Zonder Agnes was het allemaal niet mogelijk geweest.

Met de campagne ICT Overgewicht/ Unlocking education, het project MUP One en de verschillende boeken zijn de contouren voor 2012 duidelijk zichtbaar. Maar ik blijf open staan voor nieuwe fragmenten die in het leven voorbij komen. Wie weet hoe mooi die het verhaal voor 2012 nog gaan maken.

Het boek ‘Bring your own device. Toepassing voor werkgevers en professionals’ moet in mei 2012 in de boekhandel liggen. Het gaat de komende maanden dus even druk worden met research, interviews en het testen van devices en applicaties. Via het Bring your own device – blog doe ik verslag van het schrijfproces en wat ik onderweg tegen kom aan interessante weetjes en tips.

Beste ondertekenaar,

Op de eerste plaats willen we je graag bedanken voor het ondertekenen van de petitie voor het verplichte gebruik van open standaarden in het onderwijs. Je hebt daarbij aangegeven dat we je via de mail op de hoogte mogen houden en van die gelegenheid maken we nu graag gebruik. Deze mail is zowel Nederlands- als Engelstalig, vanwege het internationale karakter en de Nederlandse oorsprong van de petitie.

Dear supporter,

First of all we would like to thank you for supporting the petition to make the use of open standards mandatory for educational institutions in the Netherlands. While doing so you have indicated that you allow us to inform you by e-mail, we would like to do so now. This e-mail is both in Dutch and English, because of the international character and Dutch origin of the petition (for English, see below).

Inhoud

1. Wat is tot dusver bereikt
2. Waar zijn we op dit moment mee bezig
3. Hoe jij kunt helpen

Wat hebben we al bereikt?

De campagne heeft de aandacht getrokken van de Tweede Kamer en verschillende media. De GroenLinks-fractie heeft naar aanleiding van de open brief en de petitie vragen gesteld aan de minister van Onderwijs. Uit de antwoorden van minister Van Bijsterveldt bleek dat zij weliswaar achter het open standaardenbeleid staat, maar tegelijkertijd niet van plan is om leveranciersafhankelijkheid aan te pakken. Wij hebben een uitgebreide reactie geschreven en dat vormde de basis voor een tweede ronde vragen. De GroenLinks-fractie heeft ons gevraagd die vragen te formuleren en dat is inmiddels gebeurd.

05-10-2011: Arjan el Fassed en Jesse Klaver (GroenLinks) stellen Kamervragen aan MinOCW over de petitie en de open brief
http://www.ikregeer.nl/documenten/kv-132148

28-10-2011: MinOCW geeft antwoord op Kamervragen
http://www.rijksoverheid.nl/bestanden/documenten-en-publicaties/kamerstukken/2011/10/28/beantwoording-kamervragen-gebrek-open-standaarden-voortgezet-onderwijs/beantwoording-kamervragen-gebrek-open-standaarden-voortgezet-onderwijs.pdf

04-11-2011: uitgebreide reactie op antwoorden van MinOCW
http://www.janstedehouder.nl/2011/11/04/toenemende-leveranciersafhankelijkheid-geen-probleem-voor-minister-van-onderwijs/

We zijn er ook in geslaagd ons verhaal via de media naar buiten te brengen. In de decemberuitgave van C’t Magazine stond een artikel over de campagne. In Linux Magazine van deze maand staat een hoofdartikel van twee pagina’s, inclusief een reactie van Schoolmaster, het bedrijf achter Magister. Het bedrijf is niet blij met onze campagne, noemt de actie eigenlijk complete onzin. De reactie van Schoolmaster laat zien dat zij in ieder geval niet bezig zijn om het open standaardenbeleid van de overheid serieus te nemen. Tot slot heeft digitale burgerrechtenorganisatie EDRi in haar nieuwsbrief een artikel over de campagne opgenomen.

Artikel EDRi:
http://www.edri.org/edrigram/number9.22/unlocking-education-netherlands

De stap naar een Europese campagne hebben we een paar weken geleden gezet. De Free Software Foundation Europe (FSFE) schaart zich achter ons werk en we werken nu nauw samen om de uiteindelijke doelen te bereiken. De leiding van de campagne wordt gedeeld door Jan Stedehouder en Mark Lamers, de coördinator van FSFE voor Nederland.
We werken aan een goed plan voor de campagne. Immers, het realiseren van nieuwe wetgeving voor het onderwijs vereist inzet op verschillende sporen.

FSFE: Nederlandse overheid draagt toegang tot onderwijs over aan Microsoft
http://fsfe.org/news/2011/news-20111107-01.nl.html

FSFE campagnepagina:
http://fsfe.org/campaigns/nledu/nledu.nl.html

Voor de samenwerking tussen de Nederlandse vrijwilligers en de internationale fellows van FSFE maken we gebruik van verschillende tools voor communicatie en co-creatie. Om de Nederlandstalige activiteiten te volgen ben je van harte welkom in de online werkruimte op Pleio. De FSFE maakt gebruik van een mailinglist, waarvoor je je hier kunt aanmelden.

Pleio workspace:
https://www.pleio.nl/pg/groups/502596/campagne-open-onderwijstoegang/

Mailing list:
https://mail.fsfeurope.org/mailman/listinfo/fsfe-bnl

De campagne heeft inmiddels ook een nieuwe naam gekregen. In het Engels spreken we over ‘Unlocking education, for growth without limits’. De Nederlandse naam is ‘Open toegang tot onderwijs, voor groei zonder grenzen’.

Waar zijn we mee bezig?

Goede PR helpt bij het op de agenda zetten van het onderwerp, maar voor het realiseren van nieuwe wetgeving is meer nodig. In deze periode vormen we teams die zich met de volgende activiteiten bezig gaan houden:

1. het samenstellen van een whitepaper over goede alternatieven voor Magister die wel aan de vereiste van open standaarden voldoen;
2. het samenstellen van een overzicht van problemen die ouders en leerlingen ondervinden door het gebruik van gesloten standaarden;
3. het schrijven van een handreiking voor scholen die hun leerlingen niet langer leveranciersspecifiek willen scholen;
4. het onderzoeken van de toegankelijkheid van online schoolgebouwen;
5. het onderzoeken van de precieze relatie tussen Silverlight en Moonlight;
6. het benaderen en informeren van de Tweede Kamerfracties, en het ondersteunen bij het realiseren van een nieuwe motie en wetgeving;
7. het benaderen van relevante maatschappelijke en onderwijsorganisaties om zodoende het draagvlak te verbreden onder de campagne;
8. het indienen van klachten bij scholen die met Magister werken en daardoor leerlingen buitensluiten, zo nodig uitmondend in juridische procedures;
9. het informeren van ouders en leerlingen over de beste manier om problemen met gesloten standaarden aan te kaarten bij hun scholen.

Dit is best veel en misschien zelfs wat overweldigend, maar wel noodzakelijk. Het gaat hier over het doorvoeren van een verandering in het onderwijsveld met een onderwerp (Open Standaarden) waar het ministerie van Onderwijs de afgelopen vier jaar maar weinig mee heeft gedaan.

Hoe kunnen jullie helpen?

De campagne ‘Unlocking education’ is gebaat bij het volgende.

1. Schrijf er over op je weblog, via de sociale media, in kranten en tijdschriften
Het is belangrijk dat zo veel mogelijk mensen gaan snappen waarom we deze campagne voeren, waarom het niet alleen een probleem is in Nederland, en hoe eenvoudig de oplossing eigenlijk is.

2. Stel tijd beschikbaar
Er zijn veel grotere en kleinere klussen: onderzoek, uitzoeken, samenvatten, testen, schrijven, et cetera. We zouden graag een lijst samenstellen van mensen die we direct kunnen benaderen voor concrete klussen. Dus laat het ons gerust weten. Voel je ook vrij om op basis van de informatie op Pleio of de FSFE-mailinglist naar voren te stappen en te zeggen: “Dat doe ik wel”.

Actuele klussenlijst:
https://www.pleio.nl/pg/pages/view/505393/klussenlijst

3. Draag financieel bij
We maken maximaal gebruik van gratis tools en tijd en energie van vrijwilligers, maar helemaal zonder kosten zal het niet blijven. De juridische procedures gaan straks geld kosten. Onze advocaat heeft al aangegeven niet de hoofdprijs te rekenen, maar iedere stap richting de rechtbank kost geld. Vandaar ook de oproep om via je donatie de campagne te ondersteunen (In Nederland, Duitsland en Zwitserland zijn jouw bijdragen aftrekbaar voor de belastingen).

FSFE donatiepagina:
http://fsfe.org/donate/donate.en.html

We willen je graag op de hoogte houden van de campagne. Dat gaan we niet vaak doen, alleen als er echt iets te melden is. Maar als je geen prijs stelt op een volgende e-mail, laat het dan even weten. Wij halen jouw naam dan uit ons bestand.

Bedankt voor jouw ondersteuning,

Mark Lamers en Jan Stedehouder

================================================================

Newsletter in English

Dear supporter,

First of all we would like to thank you for supporting the petition to make the use of open standards mandatory for educational institutions in the Netherlands. While doing so you have indicated that you allow us to inform you by e-mail, we would like to do so now. This e-mail is both in Dutch and English, because of the international character and Dutch origin of the petition.

Contents

1. What has been achieved so far
2. What is going on right now
3. How you can help

What has been achieved so far

The campaign has drawn attention from both Parlaiment and various media. In the light of the open letter and the petition the GroenLinks party has put questions before the Minister of Education. From the answers of minister Van Bijsterveldt can be concluded that though she is supporting the open standards policy, she is not planning to take on vendor lockin. We have drawn up an extensive response wich was basis for a second round of questions. The Groen Links party has asked us to formulate these questions which meanwhile has been done.

05-10-2011: Questions by Parliament (Arjan el Fassed and Jesse Klaver (GroenLinks)), for the Minister of Education, about the petition and the open letter:
http://www.ikregeer.nl/documenten/kv-132148

28-10-2011: Response by Minister of Education
http://www.rijksoverheid.nl/bestanden/documenten-en-publicaties/kamerstukken/2011/10/28/beantwoording-kamervragen-gebrek-open-standaarden-voortgezet-onderwijs/beantwoording-kamervragen-gebrek-open-standaarden-voortgezet-onderwijs.pdf

04-11-2011: Response to the Minister of Education, by the campaign team
http://www.janstedehouder.nl/2011/11/04/toenemende-leveranciersafhankelijkheid-geen-probleem-voor-minister-van-onderwijs/

We also succeeded in getting our story out through the media. The december edition of C’t magazine featured an article about the campaign. This months’ Linux Magazine features a two-page lead article, inclusing a response from Schoolmaster, the company behind Magister. The company is not happy with our campaign, actually it states the campaign is complete nonesense. Schoolmaster’s response shows that they at the least are not taking the Dutch governments open standards policy seriously. To conclude: the digital civilrights organisation EDRi included an article on the campaign in their newsletter.

Artikel EDRi:
http://www.edri.org/edrigram/number9.22/unlocking-education-netherlands

A few weeks ago we made the step to a European campaign. The Free Software Foundation Europe (FSFE) has joined our efforts and we are working closely together the achieve our goals. Leadership of the campaign is shared by Jan Stedehouder en Mark Lamers, the FSFE coordinator for the Netherlands. We are working on a sound plan for the campaign. After all realising new legislation for education requires effort on various tracks.

FSFE: Dutch government hands over education’s keys to Microsoft
http://fsfe.org/news/2011/news-20111107-01.en.html

FSFE campaign page:
http://fsfe.org/campaigns/nledu/nledu.en.html

To facilitate the cooperation between the Dutch volunteers and the international fellows of the FSFE we make use of various tools  for communication and co-creation. In order to follow the Dutch activities we welcome you in the online workspace at Pleio. The FSFE uses a mailinglist, for wich you can register here.

Pleio workspace:
https://www.pleio.nl/pg/groups/502596/campagne-open-onderwijstoegang/

Mailing list:
https://mail.fsfeurope.org/mailman/listinfo/fsfe-bnl

Meanwhile the campaign has changed name. In English we refer to ‘Unlocking education, for growth without limits’. The Dutch name is ‘Open toegang tot onderwijs, voor groei zonder grenzen’.

What is going on right now

Strong PR helps in getting attention for the issue, but more is needed to achieve new legislation. We are setting up teams to take care of the following:

1. Writing a whitepaper on solid Magister alternatives that comply with the Open Standards requirement;
2. Compiling a list of issues, resulting from the use of proprietary standards, that parents and students run into;
3. Writing a guide for schools that want to train vendor-independent skills to their students;
4. Researching the accessibility of online school environments;
5. Researching the exact relationship between Silverlight and Moonlight;
6. Lobbying Parliament, and supporting it in passing new legislation;
7. Approaching relevant (educational) organisations to broaden support for the campaign;
8. Filing complaints with schools that use Magister and, if needed, start legal procedures against them;
9. Informing parents and students on how to address issues with proprietary school to their school boards.

Granted, this is a lot of work and might appear overwhelming. But it is necessary as well. We are trying to implement changes in the field of education on an issue (Open Standards) the ministry of Education mostly ignored in the last four years.

How you can help

You can support the ‘Unlocking education’ campaign by the following:

1. Write about it on your blog, via social media, in newspapers and magazines. It’s important that as many people as possible understand why this campaign is important, and not just for the Netherlands, and how simple it is to solve the problem that we are addressing.

2. Offer some of your time
There’s a lot of work to be done: research, fact finding, summarizing, testing, writing, et cetera. We would like to compile a list of volunteers that we can approach directly for specific tasks. So please inform us if you are available to help out. Via the Pleio workspace and the FSFE mailinglist we will also put out requests for assistance. Feel free to step forward and say: “Let me take care of that”.

Things to do:
https://www.pleio.nl/pg/pages/view/505393/klussenlijst

3. Contribute financially
This campaign leverages free tools and the time and energy of our volunteers. But it won’t be without costs for long. Especially the legal procedures will incur costs. Our lawyer won’t charge his normal fees, but other legal costs stay the same. Your donation is much appreciated (Your donations are tax deductable in the Netherlands, Germany and Switzerland).

FSFE donation page:
http://fsfe.org/donate/donate.en.html

We’d like to keep you updated on our campaign, but only when we have solid news. However, if you prefer to opt-out for the next e-mail, please reply and let us know. We won’t bother you next time.

Thank you very much for supporting the Unlocking education – campaign,

Mark Lamers en Jan Stedehouder

Jan Verlaan heeft een groep op Pleio geopend: Campagne Open Onderwijstoegang. Het is een open groep, zodat makkelijk meegekeken kan worden naar de voortgang van de campagne, de stukken die worden verzameld en waar je kan aangeven welke klus je voor je rekening wilt nemen. Voel je dus vrij om je aan te melden en actief mee te helpen bij onze inzet om open standaarden verplicht te krijgen voor de publieke sector in Nederland.

Dan heb ik gelijk een eerste klus: we hebben nog steeds geen goed logo voor de campagne en daar mag wel verandering in komen.